20 Theses against green capitalism

1. The current world economic crisis marks the end of the neoliberal phase of capitalism. ‘Business as usual’ (financialisation, deregulation, privatisation…) is thus no longer an option: new spaces of accumulation and types of political regulation will need to be found by governments and corporations to keep capitalism going

2. Alongside the economic and political as well as energy crises, there is another crisis rocking the world: the biocrisis, the result of a suicidal mismatch between the ecological life support system that guarantees our collective human survival and capital’s need for constant growth

3. This biocrisis is an immense danger to our collective survival, but like all crises it also presents us, social movements, with a historic opportunity: to really go for capitalism’s exposed jugular, its need for unceasing, destructive, insane growth

4. Of the proposals that have emerged from global elites, the only one that promises to address all these crises is the ‘Green New Deal’. This is not the cuddly green capitalism 1.0 of organic agriculture and D.I.Y. windmills, but a proposal for a new ’green’ phase of capitalism that seeks to generate profits from the piecemeal ecological modernisation of certain key areas of production (cars, energy, etc.)

5. Green capitalism 2.0 cannot solve the biocrisis (climate change and other ecological problems such as the dangerous reduction of biodiversity), but rather tries to profit from it. It therefore does not fundamentally alter the collision course on which any market-driven economy sets humanity with the biosphere.

6. This isn’t the 1930s. Then, under the pressure of powerful social movements, the old ‘New Deal’ redistributed power and wealth downwards. The ‘New New’ and ‘Green New Deal’ discussed by Obama, green parties all around the world, and even some multinationals is more about welfare for corporations than for people

7. Green Capitalism won’t challenge the power of those who actually produce most greenhouse gases: the energy companies, airlines and carmakers, industrial agriculture, but will simply shower them with more money to help maintain their profit rates by making small ecological changes that will be too little, too late

8. Because globally, working people have lost their power to bargain and demand rights and decent wages, in a green capitalist setup, wages will probably stagnate or even decline to offset the rising costs of ‘ecological modernisation’

9. The `green capitalist state’ will be an authoritarian one. Justified by the threat of ecological crisis it will ‘manage’ the social unrest that will necessarily grow from the impoverishment that lies in the wake of rising cost of living (food, energy, etc.) and falling wages

10. In green capitalism, the poor will have to be excluded from consumption, pushed to the margins, while the wealthy will get to ‘offset’ their continued environmentally destructive behaviour, shopping and saving the planet at the same time

11.  An authoritarian state, massive class inequalities, welfare given to corporations: from the point of view of social and ecological emancipation, green capitalism will be a disaster that we can never recover from. Today, we have a chance to get beyond the suicidal madness of constant growth. Tomorrow, by the time we’ve all gotten used to the new green regime, that chance may be gone

12.  In green capitalism, there is a danger that established, mainstream environmental groups will come to play the role that trade unions played in the Fordist era: acting as safety valves to make sure that demands for social change, that our collective rage remain within the boundaries set by the needs of capital and governments

13.  Albert Einstein defined ‘insanity’ as “doing the same thing over and over again and expecting different results.” In the past decade, in spite of Kyoto, not only has the concentration of greenhouse gases in the atmosphere increased — so, too, has the rate of increase. Do we simply want more of the same? Wouldn’t that be insane?

14.  International climate agreements promote false solutions that are often more about energy security than climate change. Far from solving the crisis, emissions trading, CMD, joint implementation, offsets and so on, all provide a political shield for the continued production of greenhouse gases with impunity

15.  For many communities in the global South, these false solutions (agrofuels, ‘green deserts’, CDM-projects) are by now often a greater threat than climate change itself

16.  Real solutions to the climate crisis won’t be dreamt up by governments or corporations. They can only emerge from below, from globally networked social movements for climate justice

17.  Such solutions include: no to free trade, no to privatisation, no to flexible mechanisms. Yes to food sovereignty, yes to degrowth, yes to radical democracy and to leaving the resources in the ground

18.  As an emerging global climate justice movement, we must fight two enemies: on one hand climate change and the fossilistic capitalism that causes it, and on the other, an emergent green capitalism that won’t stop it, but will limit our ability to do so 

19.  Of course, climate change and free trade aren’t the same thing, but: the Copenhagen-protocol will be a central regulatory instance of green capitalism just as the WTO was central to neoliberal capitalism. So how to relate to it? The Danish group KlimaX argues: A good deal is better than no deal — but no deal is way better than a bad one

20.  The chance that governments will come up with a `good deal’ in Copenhagen is slim to none. Our aim must therefore be to demand agreement on real solutions. Failing that: to forget Kyoto, and shut down Copenhagen! (whatever the tactic)


January 4, 2010 Posted by | anti-kapitalizm, iklim, sistem karsitligi | Leave a comment

Abolish Restaurants – a worker’s critique of the food service industry


What is a Restaurant? . The Production Process . Division of Labor and Use of Machines . Intensity and Stress . Tips . Customers . Coercion and Competition

What the Worker Wants . Work Groups . Workers, Management and Worker-Management . Unions . A World Without Restaurants

o o o o o

“When one comes to think of it, it is strange that thousands of people in a great modern city should spend their waking hours swabbing dishes in hot dens underground. The question I am raising is why this life goes on–what purpose it serves, and who wants it to continue…”
–George Orwell

Your back hurts from standing up for 6, 10 or 14 hours in a row. You reek of seafood and steak spices. You’ve been running back and forth all night. You’re hot. Your clothes are sticking to you with sweat. All sorts of strange thoughts come into your head.

You catch bits and pieces of customers’ conversations, while having constantly interrupted ones with your co-workers. “Oh isn’t it nice, this restaurant gives money to that save-the-wolves charity.” “I can’t believe she slept with him. What a slut!” “Yeah, the carpenters are giving us problems. They want more money.” “So he says to me, ‘I think my escargots are bad,’ and I say ‘What do you expect? They’re snails’ AHAHAHAHAHAHAH.”

No time to worry about relationship problems, or whether you fed your cat this morning, or how you’re going to make rent this month, a new order is up.

The same song is playing again. You’re pouring the same cup of coffee for the two-top in the window–the same young couple out on a second date. You give them the same bland customer service smile, and turn and walk by the same tacky decorations and stand in the same place looking out at the dining room floor. Behind you, the busser is scraping the same recycled butter off a customer’s plate back into a plastic butter container. This is more than deja-vu.

It’s election time. A waitress has three different tables at once. The customers at each table are wearing buttons supporting three different political parties. As she goes to each table she praises that party’s candidates and program. The customers at each table are happy and tip her well. The waitress herself probably won’t even vote.

One night the dishwasher doesn’t show up. The dishes start to pile up. Then one of the cooks tries to run the dishwasher and he finds that it doesn’t work. The door is dented and the wires cut. No one hears from that dishwasher again.

That’s it! The last demanding customer. The last asshole manager. The last fight with a co-worker. The last smelly plate of mussels. The last time your burn or cut yourself because you’re rushing. The last time you swear you’re giving notice tomorrow, and find yourself swearing the same thing two weeks later.

A restaurant is a miserable place.

All the restaurants that have had flowery write-ups in the newspaper, that serve only organic, wheat-free, vegan food, that cultivate a hip atmosphere with suggestive drawings, still have cooks, waiters and dishwashers who are stressed, depressed, bored and looking for something else.
o o o o o


“You can’t make an omelette, without breaking a few eggs.”
–Maximilian Robespierre

o o o o o


“There’s no such thing as a free lunch.”
–popularized by Milton Friedman

Today it’s hard to imagine a world without restaurants. The conditions that create restaurants are everywhere and seem almost natural. We have trouble even thinking how people could feed each other in any other way (besides going to the grocery store of course). But restaurants as much as parliamentary democracy, the state, nationalism, or professional police are an invention of the modern capitalist world.

The first restaurants began to appear in Paris in the 1760’s, and even as late as the 1850’s the majority of all the restaurants in the world were located in Paris. At first they sold only small meat stews, called “restaurants” that were meant to restore health to sick people.

Before that, people didn’t go out to eat as they do today. Aristocrats had servants, who cooked for them. And the rest of the population, who were mainly peasant farmers, ate meals at home. There were inns for travelers, where meals were included in the price of the room, and the innkeeper and his lodgers would sit and eat together at the same table. There were caterers who would prepare or host meals for weddings, funerals and other special occasions. There were taverns, wineries, cafés and bakeries where specific kinds of food and drink could be consumed on the premises. But there were no restaurants.

Partially this was because restaurants would have been illegal. Food was made by craftsmen organized into a number of highly specialized guilds. There were the “charcutiers” (who made sausages and pork), the “rôtisseurs” (who prepared roasted meats and poultry), the paté-makers, the gingerbread-makers, the vinegar-makers, the pastrycooks. By law only a master gingerbread-maker could make gingerbread, and everyone else was legally forbidden to make gingerbread. At best, a particular family or group of craftsmen could get the king’s permission to produce and sell a few different categories of food.

But these laws reflected an older way of life. Cities were growing. Markets and trade were growing, and with them the power and importance of merchants and businessmen. The first restaurants were aimed at this middle-class clientele. With the French revolution in 1789, the monarchy was overthrown and the king was beheaded. The guilds were destroyed and business was given a free hand. The aristocrats’ former cooks went to work for businessmen or went into business for themselves. Fine food was democratized, and anyone (with enough money) could eat like a king. The number of restaurants grew rapidly.

In a restaurant a meal could be gotten at any time the business was open, and anyone with money could get a meal. The customers would sit at individual tables, and would eat individual plates or bowls of prepared food, chosen from a number of options. Restaurants quickly grew in size and complexity, adding a fixed menu with many kinds of foods and drinks. As the number of restaurants grew, taverns, wineries, cafés, and inns adapted and became more restaurant-like.

The growth of the restaurant was the growth of the market. Needs that were once fulfilled either through a direct relationship of domination (between a lord and his servants) or a private relationship (within the family), were now fulfilled on the open market. What was once a direct oppressive relationship now became the relationship between buyer and seller. A similar expansion of the market took place over a century later with the rise of fast food. As the 1950’s housewife was undermined and women moved into the open labor market, many of the tasks that had been done by women in the house were transferred onto the market. Fast food restaurants grew rapidly, and paid wages for what used to be housework.

The 19th century brought the industrial revolution. Machinery was revolutionizing the way everything was made. As agricultural production methods got more efficient, peasants were driven off the land and joined the former craftsmen in the cities as the modern working class. They had no way to make money but to work for someone else.

Some time in the 19th century, the modern restaurant crystallized in the form we know it today, and spread all over the globe. This required several things: businessmen with capital to invest in restaurants, customers who expected to satisfy their need for food on the open market, by buying it, and workers, with no way to live but by working for someone else. As these conditions developed, so did restaurants.


“Money is like an arm or a leg–use it or lose it.”
–Henry Ford

The customers see in a restaurant a meal–prepared food to be eaten on the premises. They also see a place to go out and socialize–a semi-public place, a place to do business, to celebrate one’s birthday, to take a date. Customers buy food, but they also buy atmosphere, culture, the experience of a restaurant meal. Customers like restaurants. They are the consumers.

The restaurant owner is the seller. They are really in charge of the production process, and what they have for sale tends to shape the demand of the customers. The restaurant owner isn’t in business out of a desire to feed people. They’re in it to make money. Maybe the owner was a chef or a waiter who worked his way up. Maybe he was born into money and has no background in restaurant work. In any case, when they go into business for themselves, restaurant owners want one thing: to make money.

They buy ovens, refrigerators, pots, pans, glasses, napkins, knives, cutting boards, silverware, tables, chairs, wine, liquor, cleaning equipment, raw and canned foods, oils, spices, and everything else that is needed to run a modern restaurant. The value of these things is determined by the amount of work time necessary to make them. As they are used up, that value makes its way into the value of a restaurant meal.

The value of a salmon dinner, for example, is first determined by the value of the raw salmon used up in its production. That value is the amount of work time necessary to catch (or farm) a salmon and transport it to the restaurant. Also, the value of the average amount of dried oregano, salt, lemon and cooking oil used up in the process has to be added to the value of the meal. So does the value of gas and electricity for cooking, and heating or cooling the restaurant. A small amount is added to the value of the meal for the wear and tear on the machines, for the replacement of plates, glasses, light bulbs, pens and paper, for the cost of upkeep of the property.

All these represent a constant value to the restaurant owner. They do not make money for the restaurant. As spices and raw foods are used up, they transfer to the meal enough value to replace themselves. The actual costs of these items may move above or below their value, but this movement tends to cancel itself out. The boss may get lucky and get a good deal on a few cases of wine, and be able to sell them for more. But he may also get unlucky and have food go bad before it is sold, or there may be more than the average amount of broken dishes. In short, simply buying and selling is not a stable source of profit.

But restaurants do make a reliable profit.

Besides all the raw materials, foods, tools and machines needed for a restaurant, the owner needs someone to put it all into action–they need employees. To the owner, the employees are simply another part of their investment. The owner buys our ability to work, and for a set period of time, we become theirs. The value of an employee is our wage–the amount of money we need to pay for food, clothes, rent, liquor, bus fare and whatever else we need to keep showing up to work. This is more or less depending on whether we are expected to wear nice clothes and be able to talk about wine and French history with the customers or whether we’re just supposed to show up and not spit in the food. It also changes depending on how much food and housing cost in the particular city or country the restaurant is located in. Wages also reflect the balance of power between workers and employers. Where we are strong, we can force wages up. Where we are weak, wages can be lowered to a bare survival level.

Wages are expensive, but they’re worth it. Unlike a can of beans, a cook makes money for the restaurant owner. A can of beans comes into a restaurant with a value based on how much work time was necessary to produce it. The can of beans is used up and transfers this value to the soup it is put in. The cook, on the other hand, is not used up. A large part of the value of the soup is the work the cook puts in while making the soup. Employees are not paid based on how much work we do. Our ability to work is bought for a set period of time, and we are expected to do work for the boss during that time. Our work adds value to the meal, and creates the conditions in which that value can be turned into money. In fact, we add a lot more value to the meals that are sold during our time at work than we are paid in wages. This surplus value is how a restaurant makes money. Through rent, taxes, liquor licenses and fines, landlords and various levels of government take a cut of this surplus value.

The entrepreneur starts with money. He buys commodities (foods, spices, machines and tools, as well as employees’ ability to work). These are set in motion in the production process and create a commodity–the restaurant meal–which is sold immediately to customers on site. This money is more than the original investment. It is then re-invested and the circuit starts all over again. By getting his capital to flow through the production process, that capital grows.

This movement of capital is why restaurants exist, and it gives restaurants their particular shapes and priorities. What matters is not that a restaurant produces food, but that it produces surplus value and profit. The restaurant is a production process that makes the boss money, and he wants to make as much money as possible. Time and again safety, cleanliness, and even legal considerations are thrown aside to make more profit.

The restaurant represents something very different to the workers. Those who work in a restaurant don’t do it because we want to. We are forced to. We have no other way to make a living but to sell our ability to work to someone else–and it might as well be a restaurant owner. We don’t make food because we like to make food or because we want to make food for this or that particular customer. When cleaning the floors or opening wine bottles, we aren’t fulfilling a need for some kind of meaningful activity. We are simply trading our time for a wage. That is what the restaurant represents to us.

Our time and activity in the restaurant is not our own–it belongs to management. Although everything in the restaurant is put into motion and works only because we make it work, the restaurant is something outside and against us. The harder we work, the more money the restaurant makes. The less we are paid, the more money the restaurant makes. It is rare that the workers in a restaurant can afford to eat regularly at the restaurant they work in. It is common for restaurant workers to carry plates of exquisite food around all night, while having nothing but coffee and bread in our stomachs. A restaurant can’t function without workers, but there is a constant conflict between the workers and the work. Simply standing up for ourselves makes us fight against the production process. We catch our breath during a dinner rush and slow down the production of a meal. We steal food, cut corners, or just stand and talk, and in the process cut into production. The boss, who represents the production process, is constantly enforcing it on us. We are yelled at if we’re not doing anything or if we’re not doing something faster than humanly possible or if we make mistakes that slow down money-making. We come to hate the work and to hate the boss. The struggle between restaurant workers and restaurant management is just as much a part of restaurants as the food, wine, tables, chairs, or check presenters.


“The real danger is not that machines will begin to think like men, but that men will begin to think like machines.”
–Sydney J. Harris

In order for restaurants to make as much money as efficiently as possible, they tend to be organized in similar ways.

Tasks are divided up, and different workers specialize in different aspects of the work. These divisions develop because they allow us to pump out meals quicker. The first and most obvious divisions are between management and workers, and between “front of the house” and “back of the house.” As the divisions become solidified, they are ranked and associated with certain kinds of people. The division of labor in a typical small restaurant might look like this:


(Owns the restaurant. His job is to make sure the restaurant is making money. Usually knows a lot about food. He sets the menu, buys equipment, hires and fires people, and sometimes walks around to make sure everyone is working as hard as possible. The restaurant is his capital.)

(Her job is to practically oversee the employees. She deals with complaints and problems as they arise, making sure the work process is running smoothly. Often she is older than the other employees, and has worked as a waitress, bartender, or cook for many years. While she is the enforcer of the production process, she doesn’t directly profit from it, and is therefore not as enthusiastic an enforcer as the boss. Sometimes the role of the manager is combined with that of the bartender, the head waiter or the senior cook.)


back of the house

It is common for the entire back of the house to be illegal immigrants working under the table. They don’t have any contact with the customers, and therefore don’t have to look like or speak the same language as the customers.

(Prepares hot foods–mainly entrées. Usually the best paid employee in the kitchen, and sometimes has some supervisory role.)

(Prepares salads, side orders, and deserts. Slightly less skilled and less paid than the hot cook.)

(Prepares ingredients. Makes some bulk foods like sauces and soups. Moves foods around and helps other cooks during rushes.)

(The lowest job in the restaurant. The dishwasher just washes the dishes and moves them around. They have the smelliest, loudest, hottest and most physical job in the restaurant. They are usually the worst paid as well. This job is usually reserved for the very young or the very old.)

front of the house

The front of the house is expected to look presentable, and be able to deal with customers. Often are educated, and have useless college degrees in things like “English,” “History” or–worse yet–“Art History.”

(Makes drinks for customers at the bar and for the waiters. Has to be able to appear to know a lot about mixed drinks, beers, and wines. Sells some food.)

(Take orders, serve foods, take payment, and generally sell as much as possible. Have to be able to appear to know a lot about the food and something about the drinks.)

(Answers the phone and seats customers. Usually only is needed full-time in large restaurants, and in smaller ones only on weekends and holidays. Hostesses are almost always women.)

(Clears away dirty dishes. Cleans and resets tables. Also does some food prep, like cutting bread and pouring water. Doesn’t have to talk to the customers very much.)

The bussers and hostesses usually want to “move up” and be a server or a bartender, just as the dishwasher wants to cook, the prep cook wants to be a cold cook and the cold cook wants to be a hot cook.

The actual job descriptions vary widely between restaurants, as do the ages, genders, and ethnicities associated with them. Still, in most restaurants, the boss has an idea of the kind of person he wants to do each job. The division of labor is overlaid with cultural divisions.

The work-process is chopped up into little pieces. Each part is the responsibility of a different worker. This is very efficient for the purpose of making money. We repeat the same specialized tasks over and over again and get very good at them. At the same time, the work loses any meaning it ever had for us. Even those who decided to get a job in a restaurant (as opposed to some other shit job) because they have some interest in food or wine, quickly lose that interest. The same fifteen minutes (or hour-and-a-half) seem to repeat themselves over and over again, day after day. The work becomes second nature. On a good day we can fly through it almost unconsciously, on a bad day we are painfully aware of how boring and pointless it is.

Compared to most other areas of the economy, restaurants are very labor-intensive. Still, just as the production process tends to increase the division of labor, it also tends to push the use of machines. Every modern restaurant has some machines (stoves, refrigerators, coffee machines, etc.), but there is a definite tendency to increase the use of machinery. A cook can boil water for tea easily enough on the stove, but it is quicker and easier to have a machine with near-boiling water ready all the time. A waiter can write down orders and hand them to the kitchen, but that same waiter can take even more orders in less time if he doesn’t have to write them down and walk into a kitchen, and instead just punches them into a computer, which sends them into the kitchen.

We tend to grow attached to the objects we work with. We like a good wine key, a good spatula, or a nice sharp knife because they make it a little easier to do our work. We hate when the computer system goes down, because then we have to do everything by hand. Whether they’re working well or not, the machines impose a rhythm on our work. The job of making a particular entrée may be dictated by how long the oven takes to cook one ingredient, how long the microwave takes to heat up another. Even in a rush we have to wait by the credit card machine while it’s slowly printing out. On a good day, the machines in a restaurant aren’t noticed. On a bad day we can spend all night cursing them.

Usually, the larger the restaurant, the more chopped-up the work process is, and the stronger the tendency is to use machines to replace tasks done by people. In a very small restaurant, the jobs of the waiter, bartender, busser and hostess may combined into one. In a very large restaurant, the tasks of the waiter may be split between two or three different job descriptions. Similarly, the use of machines to replace human tasks tends to be limited in smaller restaurants, and tends to be greater in larger ones with more capital.

Machines are not used to make our jobs easier. They are used as a way to increase the amount of product a particular worker can pump out in a given amount of time. The first restaurants to introduce a new machine are very profitable, because they are able to produce more efficiently than the industry average. At the same time, the machines (like the food or the spices) do not make money for the restaurant–only the employees do. As new machines become widely used, it becomes merely inefficient not to have one. The machines replace human tasks. They become just another link the chain of tasks. We don’t have less work to do. We just have to do a smaller range of tasks, more often. Our job becomes even more specialized and repetitive. And we get angry at the machines when they don’t do their part of the job. Our activity at work has been reduced to such a mechanical level that we can come into conflict with the machines.

The restaurant is itself a small part of the division of labor within the economy. The process of getting food on the table is chopped into pieces. The restaurant is only the last part of the process, where the food is prepared and sold to the customers. The raw meat and fish, the canned food and spices, the tables, chairs, napkins, and aprons all come into the restaurant as the finished commodities of other enterprises. They are produced by workers in a similar production process and under similar conditions. As restaurant workers, we are cut off from these workers. We only see the sales representative of the wine distribution company, as he samples wines with the boss, or the delivery man for the laundry company as he picks up or drops off the sacks of napkins and table-cloths.


“If you can’t stand the heat, get out of the kitchen.”
–Harry S. Truman

A restaurant is different from other industries in that its product cannot really be stored and sold later. Unlike a car factory or a construction site, a restaurant produces a meal which has to be consumed within a few minutes of its production or it can’t be sold. This means that the work can’t be done in a steady rhythm. It comes in waves and rushes, with slow times in between. Restaurant workers are either bored or stressed. We’re either trying to look busy, with nothing to do, or trying not to fall hopelessly behind, doing ten things at once.

Everyone who works in a restaurant is pushed to work harder and faster. The boss has an interest in getting more work out of the same number of employees or in getting the same amount of work out of fewer employees. We are pushed to ridiculous extremes. During a typical dinner rush you will see a cook frying french fries, keeping an eye on a steak on the grill, waiting for a soup to come out of the microwave, boiling pasta, heating up sauce in a pan and seasoning some vegetables, all at once. At the same time, a waitress carrying four coffees and a dessert menu to one table stops and takes a drink order from another and tells two more tables that she’ll be there in just a minute. We are pushed to do more and more very precise tasks at once and in rapid succession, and yelled at when we don’t get it right. The one thing that the workers of almost every restaurant are given for free is coffee, which helps us speed up to the insane pace of the work during rushes. The pace is set by the amount of work there is to do. We have to adjust ourselves to that pace whether we’re sick, hung-over, tired, or just distracted thinking about something else. We superglue shut our cuts and continue on.

The stress of the rushes gets to everyone in a restaurant. Almost all the workers dip into the wine, whiskey, and tequila when the boss’s back is turned. Quite a few employees get drunk or high immediately after work. And after any typical night everyone is exhausted. On our way home from work, we notice that our back, our knees, or our fingers hurt. When we go to sleep we hope we won’t dream about forgetting an order or being yelled at by the boss.


“Waitressing is the number one occupation for female non-college graduates in this country. It’s the one job basically any woman can get and make a living on. The reason is because of tips.”
–Mr. White (from the movie “Reservoir Dogs”)

Many restaurant workers make tips. This means that part of our wage is paid directly by the boss, and part is paid by the customer. Tipped jobs are often the better paid jobs in the restaurant. This creates a false association for some people between tips and good pay. Tipping is a pay structure set up by the boss for very specific purposes.

Restaurants can’t produce in an even assembly-line rhythm like some industries, because meals have to be eaten right away. In fact, most of a meal can’t even be started until there is a ready buyer sitting in the restaurant. This means that the ups and downs of regular business hit restaurants particularly hard. When employees are paid in tips, our wage is tied to sales. This means that when business is good, the boss makes a little less profit than he would be if he paid us a steady wage because our wages are a little higher. When business is bad, he makes a little more because our wages are lower. It is a way of transferring some of the risks of entrepreneurship off the boss and onto the workers.

More importantly, workers whose wages are made up largely of tips are schizophrenic. Waiters (who usually make tips) don’t like work any more than cooks (who don’t usually make tips). It is just as meaningless, stressful and alienating for both of them. At the same time, cooks make the same wage whether business is good or bad. They just have to work harder when business is good. Waiters make more when business is good, and therefore have an interest in pushing themselves and other employees harder–which of course makes more money for the boss as well. This function of tips, is paralleled throughout the economy. Steelworkers’ pensions are tied to the company’s stock, workers in a coffee shop are given shares in the company they work for.

Also, tips re-enforce the division of labor. Tips usually flow from the top down. The customer has a certain amount of power over the waiter, since she can decide to tip him more or less. It’s not uncommon for some yuppie customer to sit for a minute, looking at the bill, and then at the waiter, relishing that moment of power. At the end of the night, the waiter then tips out of his tips to other employees, such as the busser or hostess. He too can tip out more or less within certain limits. The flow of tips from top to bottom re-enforces the hierarchy in the restaurant. This last function of tipping can be lessened in restaurants where tips are pooled.


“The customer is always right.”
–H. Gordon Selfridge

For the most part, restaurant workers hate restaurant customers. When we run into other people who work customer service jobs at the bar or at a party, we can tell stories and rant about customers for hours.

In most restaurants, the workers could not afford to eat at the restaurant on a regular basis. This means that we tend to be serving people who are better off than we are, even if they aren’t necessarily rich bastards. But this is only the background for the resentment of the customers. Customers can easily be working class people with jobs just as alienating and miserable as restaurant work. Even someone who works 60 hours a week as a busser, may go out to eat, and be an asshole customer. The class background of the customers is less important than their position as customers in a restaurant.

The customers are the buyers. They think they’re buying good food and good service. What they get more often is the appearance of good food and good service. Restaurant food is rarely as fresh or clean as home-made food. The loud, obnoxious customer will have their coffee refilled with decaf. We’ll tell the customers we’re out of something if we’re too busy to get it for them. We’ll recommend the food that is the most expensive or the easiest to prepare.

The customers aren’t used to the production process. A large part of the job of the front-end staff is to fit them efficiently into that process. We get good at getting them to order, eat and pay when we want them to. The best waiters are those that can get a large amount of tables at once to order a lot of food and drinks, to eat them and pay quickly and to make them think they’re ordering, eating and paying at their own pace. This is possible because the whole meal is streamlined, with a limited number of options. If they want their meal prepared a special way or if they’re not ready to order or pay when we stop at their table, they are causing more work for us. We start to develop not-entirely-inaccurate prejudices based on what kinds of customers are going to be difficult to fit into the rhythm of production or which customers will tip well. Old people and kids are trouble. Foreign tourists and businessmen don’t tip well. Construction workers and of course other restaurant workers generally do.

Customers have a lot of power over the restaurant workers–and not just when they tip us. A bad comment card can get us yelled at. A serious complaint to the manager could get us fired. The imbalance of power is such that customers sometimes act like little bosses. They can be demanding, rude, drunken assholes, but we have to be nice to them, and it’s our job to make them happy. We hate them for the power they have over us. They form part of the surveillance apparatus of the restaurant.

We have the same careful conversations with customers over and over again. We learn to read them quickly and to say what they want to hear. We flirt and use worn-out jokes to get them to buy a lot, eat quickly, and tip well. But when we step away from the table, or out of earshot, the polite customer service face quickly drops off.

We curse them, or laugh about them, or talk about which ones we’d like to fuck, or wonder if that’s a father and daughter or a businessman and his mistress. We take a strange kind of pleasure in this two-facedness. In the oppressive customer service atmosphere it is almost rebellious.

Customers are also a restaurant’s weakness. The restaurant is dependent on them. A customer may complain to management, but they may also take our side. Customers have direct contact with restaurant workers, and usually want to imagine that these workers are happy and well-treated. We can sometimes use them as a way to put pressure on management. A picket line in front of a restaurant turns away customers far easier than a picket line in front of a shipyard keeps shipping companies from using it.


“We run up against the upholders of order, but we also keep running up against each other on a much more everyday level. This is the reality of capitalism.”
–Dominique Karamazov

In a restaurant this happens literally. When we’re running around trying to get ten things done at once, we’re bound to bump into each other occasionally. The more people that can be sat in the restaurant at a given time, the more money the boss can make. This means that in all but the finest restaurants there is a tendency to pack tables close together in the dining room and to make the kitchen and the workstations for the bussers and waiters as small as possible. This multiplies the amount of collisions as well as the potential for us to drop plates, or hurt each other. We are constantly in each other’s face, whether we like it or not.

The boss sets up a restaurant as a way to make money. But the workers, who are essential to the production process, are hostile to it. This means that in order for production to be kept up, employees have to be constantly coerced, monitored, and played off against one another.

Management is always watching to make sure we are doing our job. The boss or the manager is there, telling us to work harder, faster, more… If you don’t, your job could be in danger. Depending on the size of the restaurant this can be as personal as an abusive father or as impersonal as a police state. They assume (correctly) that employees will steal when no one is looking, and are constantly doing inventory checks on everything valuable. They use comment cards, well-placed mirrors, and sometimes even hidden cameras and spies to keep up this surveillance. We are controlled, monitored and under threat constantly. Time at work in a typical restaurant is totalitarian.

But no totalitarian regime survives by coercion alone.

The entire restaurant is set up to pit employees against each other. This starts with the division between “front of the house” and “back of the house.” While the kitchen workers usually have no incentive to work faster, and have no contact with the customers, waiters usually make tips, and are constantly talking to customers. This means that the waiter has to monitor the cooks to make sure their food is being made on time and without problems that will be apparent to the customer. This is a source of endless fights. The basic division of labor is often overlaid with cultural and language differences, which can lead to all sorts of misunderstandings, and prejudices, which deepen the division between employees. The bartender makes thinly-veiled racist remarks about how people from the country the cooks come from are lazy or stupid and the cooks don’t like the bartender for being gay.

Then in the front and the back of the house, there is a top and bottom. The employees who make more and who do more skilled work look down on the others and sometimes order them around or treat them like children. The bussers and dishwashers resent the workers who make more money than them, and want to move up. Especially among the wait-staff, management fosters an atmosphere of competition. We compare how much we sold at the end of the night, and try to sell more of this or that wine or entrée. On a slow night we try to get the hostess to seat people in our sections. On a busy one we try to get her to seat “problem tables” in other waiter’s sections.

Although division of labor is pushed to an extreme, often the lines between job descriptions are purposefully fuzzy. This makes certain small tasks at the edge of different jobs a source of conflict. Different workers think it is someone else’s job to do these tasks, and fight over who should have to do them.

A restaurant is uncomfortable. The dining room is usually the right temperature for customers sitting down and eating, not for waiters and bussers madly rushing back and forth carrying plates and glasses around. And the kitchen is even hotter. As the shift goes on we get more and more covered in food, sweat and grease. We reek of restaurant and the smell sticks to us. We’re constantly running into each other and shouting to communicate above the clank of dishes, the repetitive restaurant music and the customers’ chatter. This uncomfortable atmosphere makes us irritable and leads to fights. And the fights serve to keep up the frantic pace of production as well as to further divide the workers from each other.

We can’t yell at the boss and we can’t yell at the customers, so we yell at each other.
o o o o o


“Communism is for us not a state of affairs which is to be established, an ideal to which reality [will] have to adjust itself. We call communism the real movement which abolishes the present state of things. The conditions of this movement result from the premises now in existence.”
–Karl Marx

o o o o o


“Nothing is more alien to a strike than its end.”
–François Martin

With few exceptions, the workers in a restaurant want one thing more than anything else: to no longer be workers in a restaurant.

This doesn’t mean we want to be unemployed. It means that restaurant work is an alienating and miserable way to make a living. We are forced to be there. Work does not feel like part of our lives. We feel like ourselves when we’re not at work.

The fact that restaurant workers hate the work is obvious to the point of being a cliché. In most restaurants you can find people who “aren’t really restaurant workers.” They’re actors, or writers, or musicians, or graphic designers. They’re just working in a restaurant until they can save up some money and start up a business of their own, or until they get through school and can get a “real job.” One way we try to escape from work is by quitting, hoping another restaurant will be better. Restaurant work, has a very high turnover. Often the majority of employees in a restaurant have only been working there for a few months. Of course, whatever our illusions, most of us just keep moving from restaurant job to restaurant job, from bistrot to bar and grill to lounge to diner to café.

This doesn’t mean we have no pride. Anyone who is forced to do something over and over and over and over and over again has to take some minor interest in it or go crazy. Anyone who works in restaurants long enough can’t help but take a little pride in all the knowledge they acquire about food, wine, and human behavior. Still, aside from a handful of chefs in very expensive restaurants, the only people who are really proud to be restaurant workers are the boss’s pets, who are usually shunned by the rest of the workers.

But the rejection of our condition as restaurant workers is not simply a conscious preference. Often the workers who have the highest expectations, who are most interested in the food service industry, or who have the least hatred for the work, come into serious conflicts with the boss. They have greater illusions and greater surprise and indignation when they come into contact with the miserable reality of the restaurant. A restaurant is a boring, uncomfortable, stressful, repetitive, alienating, hierarchical machine for pumping out surplus value. Even the obsequious waiter who is always hanging around complimenting the boss and suggesting ways for him to better run the restaurant will one day get into a heated argument and quit when the boss blatantly treats him like a subordinate. Ironically, it is often those that openly recognize the miserable position they’re in that last longest in restaurant jobs.

Our fight against restaurant work is much more fundamental than our consciousness. Almost everyone steals from work. Workers who aren’t communists, who vote for political parties that stand for the sacred right of private property are no exception. Even workers who have sympathy for the boss and hope the restaurant makes good money will do things to make their job easier that cut into the profit margin. We’ll tell the customer the espresso machine is broken so we don’t have to make a cappuccino. We’ll throw a perfectly good fork in the trash at the end of the night rather than going to all the trouble of turning the dishwasher back on.

Our hostility to restaurants doesn’t come from our political ideas. It comes from our position as wage workers in a restaurant.


“People drawn together within the same work-place talk with each other far more than those in the same hundred block of the same avenue.”
–Stan Weir

The workplace is set up not only to produce money for the boss, but also to produce restaurant workers who are isolated from each other, in competition with each other, prejudiced against each other, afraid for our jobs, and who only look for individual solutions to our problems. But this is only an ideal towards which management aspires. They are never completely successful because our activity tends to push in the opposite direction.

Restaurants bring us together with other restaurant workers in the same workplace. The work process itself requires that we cooperate and communicate with other workers. We pass plates back and forth. We explain food and drink orders. We figure out which tables need to be pressured to pay and leave to make room for upcoming reservations.

These conversations lead to more interesting ones. Everyone is looking for ways to make the work less boring or stressful. We joke around, deep fry candybars, juggle fruit, drum on the washing machine, and make fun of the customers.

This joking around leads to more serious cooperation. We spend a lot of time with our co-workers and learn a lot about each other. In between rushes we talk about our problems at work, in our personal life, with the immigration authorities. We are no longer a collection of separated individuals. We form informal groups of workers on the job which are capable of acting together. We go out for a drink after work. We cover each other’s asses at work.

These work groups then set the general work culture of the restaurant. If we are weak, the culture of the restaurant can come pretty close to the ideal of bigoted, separated individuals, and the work is absolutely miserable. In this case, our desire to escape from work may also be a desire to escape from our co-workers. If we are strong, we can make the work a lot less miserable. When the boss isn’t looking, the cooks will make food for the front-end staff, and they will steal drinks for the kitchen. We’ll warn each other when the boss or the manager is coming around, and make fun of them when they’re gone.

Since the work groups are based in the work process itself, the workers who take the lead in their formation and who set the work culture tend to be those that know the work process best. This can be the people who have worked at a particular restaurant the longest, or the people who have worked in the food service industry the longest. Often the easiest time to foster a healthy cynicism in a co-worker is when you’re training them.

The glue that holds these informal work groups together is a struggle against the work. When we joke around when we’re supposed to be working, or shit-talk the boss, or cut corners to make the work easier, or steal from work together, we create trust, complicity, and a culture of watching out for each other. This community of struggle cuts into profit-making, but it also tends to break down the divisions and hierarchies created by the production process. It is the basis for any broader fight against management.

The fact that work groups and the cultures they create are based in the work process means that the boss can undermine these groups by changing the work process. He can introduce a computer system to send orders to the kitchen to cut down on communication. He can change people’s shifts so they work with a manager and therefore increase surveillance. He can change people’s job description so they have some management duties and therefore change their sympathies. He can introduce comment cards, give or take away employee meals, add inventory duties, or just fire people. By changing the shape of the restaurant he can change the patterns of communication, socialization and cut down on resistance. The new shape then forms the basis for new work groups and new resistance. Generally speaking, the more conscious our solidarity has become, the more difficult it is to undermine.

The boss has the production process, money, the weight of prejudice, custom, isolation, inertia, and ultimately the law and the police on his side.

We only have each other.


“Class society has a tremendous resilience, a great capacity to cope with “subversion” to make icons of its iconoclasts, to draw sustenance from those who would throttle it.”
–Maurice Brinton

Our struggle against restaurant work is also a struggle against the way the work is set up–against the division of labor and the hierarchy at work. At the most basic level, we often take an interest in the jobs of other workers. In slow times, a bored waitress will prepare simple foods in the kitchen, while the dishwasher asks questions about the difference between different kinds of wines. The fact that the work process is so chopped up and specialized feels strange and unnatural to us, and we want to go beyond it. In order to form any kind of work groups, we have to treat each other as equals. This starts to undermine the divisions between skilled and unskilled and the hierarchy within the workers.

In any restaurant the workers have to be able to manage the work themselves to a large extent. We have to be able to prioritize tasks, as well as communicate and coordinate with other workers. In smaller restaurants the boss will sometimes even leave and we will have to manage everything ourselves. This means that our resentment towards the job often takes the form of a critique of how the restaurant is managed. We’ll complain that the restaurant owner “has no class” for buying cheap ingredients or for serving near-rotton food. We make comments about how if we managed the place, things would be different. We develop our own ideas about how food should be cooked and served, and about how much things should cost.

This is a constant cause of conflict, but it is also easily co-opted. Often the boss will simply give in to our desire to run things ourselves. The more disorganized and inefficient the restaurant, the more likely this is to happen. He’ll let the hostess deal with problem customers. He won’t buy enough supplies or fix machinery, and we’ll have to fix machines or bring in supplies ourselves. He’ll leave a cook alone with 10 orders at once, or a waitress with 10 tables at once saying “You work it out.” And we have to push ourselves instead of being pushed directly. In fact, part of being a good restaurant employee is having internalized the rhythm of production, and being able to push yourself hard enough that management doesn’t have to push you. In these situations we try to help each other out and do bits and pieces of each other’s jobs–our solidarity with our co-workers is used against us as a way to get us to work harder.

Some restaurant workers have made an ideology out of the struggle over the way the work is set up. They set up cooperative restaurants where there is no boss. They do the work as well as make the management decisions themselves. In these restaurants, the workers are no-longer under the arbitrary power of a boss. They often eliminate some of the division of labor and the worst aspects of customer service. They may sell vegan, vegetarian, organic, “fairly traded,” or locally grown food.

At the same time, they forget that the division of labor is brought about because it helps make money more efficiently. The boss isn’t an asshole for no reason. The boss is under a lot of pressure that comes from outside the restaurant. He has to keep his money in motion, making more money. He has to compete and make a profit, or his business won’t survive. Workers in a collective restaurant, like some “Mom n’ Pop” small businesses, have not eliminated the boss. They have merely rolled the position of boss and worker into one. No matter their ideals, the restaurant is still trapped within the economy. The restaurant can only continue to exist by making a profit. The work is still stressful and repetitive, only now the workers are themselves the managers. They have to enforce the work on themselves and on each other. This means that workers in self-managed restaurants often work longer and harder and are paid even less than those in regular restaurants. Either that or the self-managed restaurants don’t make a profit and don’t survive very long.

More common than self-management, is that management replies to workers’ struggle by trying to create some kind of community within the restaurant. They know that workers brought together in a restaurant will form groups. Instead of fostering isolation and prejudice, they foster community–a community that includes the restaurant management. This is especially common in small restaurants, where employees may even be related to each other and management. The boss may explain how tough business is, especially for a small independent restaurant like his. The boss may be gay or a woman or from an ethnic minority and try to create some kind of community based on that identity. The restaurant may not sell certain brands, might only sell “fairly traded,” organic, or vegetarian foods.

Whatever the community, the function is to smooth over the class struggle. The idea is that instead of simply standing up for our own interests, which would naturally bring us into conflict with management, we should take management’s point of view into account. We may have some problems, but our boss also has problems, and we have to come to some kind of compromise–a compromise that ends up with us working for them. Unlike tipping, this is a purely ideological way of tying workers to the work, and tends to be less effective. Still, management never has more control over the workers than when the workers believe they’re working for a good cause.

With self-management, as with the community which includes management, we are supposed to enforce the work on ourselves and on each other. Both are a response to our struggle against our situation that ultimately just creates a greater form of alienation. Our problem with restaurants is much deeper than just how they are managed. And we can’t solve our problems by working with management.


“The representation of the working class has become an enemy of the working class.”
–Guy Debord

As our struggles against restaurants become stronger and we look for more visible, above-ground ways of fighting, unions present themselves. Generally speaking, restaurants are now, and have always been non-union. Where unions have existed, they have followed the same path as unions in other industries, only less successfully.

Restaurants often have a very high turnover. People only last a few months. They employ lots of young people who are only looking for part-time or temporary employment. Restaurant jobs aren’t seen as desirable, and people are always looking to move to a better job. This makes the creation of stable unions very difficult. But this state of affairs is as much a result of an unorganized industry as it is a cause. Many industries were like this before unions took hold. In heavily unionized industries, employers have been forced to give up the power to hire, fire, and change job descriptions at will. Workers entrench themselves and defend this inflexibility.

Restaurants, like many areas of the service industry, have to go where the demand is. They can’t be concentrated in industrial corridors in one area of a country. Restaurant workers tend to be spread out, working for thousands of small restaurant bosses, instead of a few large ones. This means we have a thousand different grievances and it’s not easy to organize together.

Also, although there are restaurants everywhere, and they account for a large amount of economic activity, they aren’t a decisive sector. If a restaurant goes on strike, this doesn’t create a ripple effect disrupting other areas of the economy. If truck drivers go on strike, not only is the trucking company’s business disrupted, but grocery stores, malls and everyone else that depends on the goods that the truck drivers ship, are also disrupted. If a restaurant goes on strike, the main effect is that other restaurants in the area will do a bit better business. This puts us in a weak position, and means that employers are less likely to agree to pay higher wages in return for guaranteed production as they may be in other more decisive industries.

Early restaurant workers fought for the 10-hour day, the 6-day week and an end to the “vampire system” of hiring (where restaurant workers went to a café and were set up with a job by spending a lot of money on drinks or by paying a bribe to the café owner). These workers’ struggles took many different forms. There were elite craft unions which only tried to unionize waiters and cooks. There were industrial unions which would unionize anyone who worked in a restaurant or hotel in the same union. Some of these, such as the Industrial Workers of the World, even refused to sign contracts with the employer. There were also actions by restaurant workers not in unions or in any organization at all.

Employers first fought the unions, hiring scabs, using hired thugs and police to beat up workers on strike–fearing any representation of the workers would cut into their profits. As unions grew, employers were forced to bargain with them. Employers used this to their own advantage.

Joining a union became a protected right in many places. Union bargaining procedures were written into law. Workers representatives were recognized. A whole series of gains were turned on their heads.

Union dues were taken directly out of all workers paychecks. This was meant to make it easier to organize all the workers in a particular enterprise, but it also served to make the union less dependent on the union members. The unions developed a bureaucracy of paid staff and organizers. Having paid staff meant that the union activists and negotiators couldn’t be harassed or fired by management. It also meant that they couldn’t be easily controlled by workers. Paid staff aren’t on the job. They have interests different from and at times in direct conflict with the workers. The contract, which was fought for so hard, often included real gains for the workers. Employers gave in to higher wages, more security, and better conditions in return for a no-strike guarantee during the length of a contract. Management agreed to pay more, and to give up some control, in order to maintain uninterrupted production. The union was then put in the position of enforcing the contract on the workers.

The unions became institutionalized negotiators between management and the workers. They fight to keep this position. They organize workers and mobilize us against management in controlled ways. They need dues money and contracts. But when workers’ discontent gets outside their control, they fight it. They are bureaucracies trying to maintain themselves. Workers today may want to be in unions, the same way we want a good lawyer, but we don’t see the unions as our own and we are often as skeptical of them as we are of politicians or leftist sects.

The arc of the union movement isn’t just something that happened once in history. It is a dynamic we can see in union struggles over and over again. Time and again new generations of workers build up unions. Grassroots caucuses change the unions from within. The new radical union leaders replace the old union hacks, but when put in the same position, under the same pressures, they react the same way. In this way the bureaucracy is rejuvenated. Sometimes the fight to “reform our union” even takes the place of the fight against the boss. All the while production continues quite profitably.

All these things can be seen in restaurant unions, but not as dramatically as in other unions. More often than not, restaurant owners have been successful in simply crushing unionization campaigns.

Unions are built by workers, but are not the workers. The unions represent workers as workers within the work process. While they may call strikes and even break the law, their starting and ending point is us at work. They can at times and in certain places help us win better wages and conditions. As often as not they oppose even low-level struggles. And ultimately they get in our way.

Restaurant unions need there to be restaurants. We don’t.


“It is only when the routine daily struggle of the class explodes into violent activity against the bourgeoisie (the throwing of a foreman out of the window, the conflict with the police on the mass picket line, etc.), activities which require an overt exercise of their creative energies, that the workers feel themselves as human. As a result, the return from the picket line to the covert class struggle is even more frustrating than if the strike had never taken place. The molecular development of these offensives and retreats can only explode in the revolution which will enable the working class to employ its creative energies not only in smashing the old relations of production but also in establishing new social ties of a positive and creative character.”
–Ria Stone

The conditions that create intense work and intense boredom in a restaurant are the same that create “law and order” and development in some countries, and wars, famines, and poverty in others. The logic that pits workers against each other, or ties us together with management in a restaurant, is the same logic behind the rights of citizens and the deportation of “illegals.” The world that needs democracies, dictatorships, terrorists and police also needs fine dining, fast food, waiters and cooks. The pressures we feel in everyday life are the same that erupt in the crisis and disasters that interrupt everyday life. We feel the weight of our bosses’ money wanting to move and expand.

A restaurant is set up by and for the movement of capital. We are brought into the production process and created as restaurant workers by this movement. But we make the food and make it sell. The movement of our bosses’ money is nothing more than our activity made into something which controls us. In order to make life bearable, we fight against this process, and the bosses who profit from it.

The impulse to fight against work and management is immediately collective. As we fight against the conditions of our own lives, we see that other people are doing the same. To get anywhere we have to fight side by side. We begin to break down the divisions between us and prejudices, hierarchies, and nationalisms begin to be undermined. As we build trust and solidarity, we grow more daring and combative. More becomes possible. We get more organized, more confident, more disruptive and more powerful.

Restaurants aren’t strategic. They aren’t the hub of value-creation in the capitalist economy. They are just one battlefield in an international class war that we’re all a part of whether we like it or not.

In Spain in July of 1936, millions of workers armed themselves and took over their workplaces. Restaurant workers took over the restaurants, abolished tips, and used restaurants to feed the workers’ militias going off to fight the fascist armies. But the workers in arms had not gone far enough, and had left the state intact. The Communist Party soon took over the government and the police, jailed or shot the radical workers and reversed most of the gains of the revolution. Within a year, restaurants were almost back to normal, and waiters were receiving tips again, this time from Party leaders.

Every time we attack this system but don’t destroy it, it changes, and in turn changes us and the terrain of the next fight. Gains are turned against us, and we are stuck back in the same situation–at work. The bosses try to keep us looking for individual solutions, or solutions within an individual workplace or an individual trade. The only way we can free ourselves is to broaden and deepen our fight. We involve workers from other workplaces, other industries, and other regions. We attack more and more fundamental things. The desire to destroy restaurants becomes the desire to destroy the conditions that create restaurants.

We aren’t just fighting for representation in or control over the production process. Our fight isn’t against the act of chopping vegetables or washing dishes or pouring beer or even serving food to other people. It is with the way all these acts are brought together in a restaurant, separated from other acts, become part of the economy, and are used to expand capital. The starting and ending point of this process is a society of capitalists and people forced to work for them. We want an end to this. We want to destroy the production process, as something outside and against us. We’re fighting for a world where our productive activity fulfills a need and is an expression of our lives, not forced on us in exchange for a wage–a world where we produce for each other directly and not in order to sell to each other. The struggle of restaurant workers is ultimately for a world without restaurants or workers.

This is the direction we push every day. We need to push harder and better. We can’t let anything stand in our way

January 4, 2010 Posted by | Uncategorized | Leave a comment

Sosyal Ekoloji: Çevre Felsefesi – John Clark

İnsanlık doğanın özbilince kavuşabilmedir.’ Elisee Reclus

En derin ve otantik manada sosyal ekoloji; yeryüzündeki uyanışın kendi üstünde yansıması, tarihin üstündeki örtüyü kaldırması, utanılması halini sorgulaması ve geleceği tefekkür etmesidir.

Felsefik yansımanın devamı bu uyanışın bir görünüşüdür. Felsefik yaklaşım olarak sosyal ekoloji, sosyoloji ve ekoloji arasındaki ontolojik, epistemolojik, etik ve politik boyutların pratik ve tinsel yönlerinin bu ilişkideki yansımalarını soruşturur. Bu arayışların bize vereceği şey, biz ki gerçek insan olma yolunda ve doğal tarih arasındaki oluşumumuzla karşılaşılan meydan okumalar ve fırsatlar arasında seçim yapabilmemizde rehberdir. Bununla birlikte, bu süreç bütünsellik ve diyalektik bir analiz geliştirir, ve en iyi şekilde eko-toplulukçuluk (eko-kommunitaranizm) olarak tanımlanan bir sosyal uygulamadır (pratiktir).     

SOSYAL VE EKOLOJİK KAVRAMLARISosyal ekoloji, öncelikle bir ekolojidir. Ekoloji terimi içinde güçlü bir toplulukçuluk (kommunitaryan) manası vardır. Edebi olarak (literal); logos manasına gelir, aynı zamanda bir ev halkının yansımasını veya çalışmasını ifade eder. Ekoloji, bizi, bir topluluğun üyeleri olarak, bütün bir gezegeni düşünmeye davet eder. Aynı zamanda  problemlerimizin ve izlediğimiz yolların (yöntemlerin) domestik (yerli-evcil) bir yapıda olduğunu söyler. Sosyal ekoloji, bazen yoğunlaştığı özel konular sebebiyle merkezinden uzaklaşırken, istikrarlı olmak için, toplulukla ilgili konularda yeryüzünün ev halkını yaşam çerçevesinde inceler.  Sosyal ekolojinin diyalektik yaklaşımı; sosyal ekolojistlerden sosyal olayların ekolojik boyutlarda değerlendirilmesini ister. Ekolojiyi ilgilendirmeyen ‘Ekolojik olmayan (non-ecological)’ fenomen yoktur.

Bazı yerlerde, ‘Sosyal Ekoloji’deki en problemli kavram ‘Sosyal’dir. Kullanımında, paradoks bir görünüşü olan ‘sosyal’ terimi, güçlü bir toplulukçuluk (kommunitaryan) geleneğindir. Tönnies’in meşhur ayrıştırmasıyla ‘Cemiyet (society)’ ve ‘Toplulukçuluk (Community), Cemiyet (Gesellschaft) ve Cemaat (Gemeinschaft) manasında kullanılırken, geleneksel olarak, ‘topluluğa ait(communal)’ kelimesi ‘Sosyal’ kavramına karşıtlık olarak tezahür etmiştir. Fakat, açıkca görülen bu iç tezatlık daha derin doğruluğa giden bir yol olabilir. Sosyal ekoloji, toplulukçuluk (kommunitaryan) boyutlu sosyal bir projedir. Dolayısıyla, çok terimli bir toplumsal dil mirasını yeniden elde etmeye çalışır. Bu anlamda, yeryüzünün ev halkı içinden bir ev halkıyla olan ilişkisi misalidir. ‘Toplumsal (social)’ kelimesi ‘dost’ veya ‘arkadaş’ kelimesinden gelmiştir (türetilmiştir).


Son çeyrek yüzyılda, geniş bir sosyal ve ekolojik felsefe ‘sosyal ekoloji’ adı altında tezahür etmiştir. (birleşme çatısı oluşturmuştur) Bu felsefede sosyal teoriysen Murray Bookchin’in düşünceleri etkili olurken, uzun bir geçmişi olan ekolojik toplulukçuluk (kommunitaryan) düşüncesi 19, y.y’a dayanır. Bu bağlamda, sosyal ekolojinin kökeni coğrafyacı Kropotkin (1842-1921)’in ortaklaşmacı, toplulukçu (communitarian) fikirlerinden  kaynaklanır.  Kropotkin’in pozitivist yaklaşımları ve problemli doğa kavramına rağmen, sosyal ekolojiye önemli katkılar sağladığını kimse inkar edemez. Onun düşüncelerinde yer alan karşılıklı yardım, politik ve ekonomik merkezsizleşme, insan-merkezli üretim, communiteryan değerler ve demokrasi tarihi  geleneğine önemli katkılarda bulunmuştur. Bununla birlikte, diğer bir Fransız coğrafyacı anarşist düşünür’Elisee Reclus (1830-1905) bu düşünceyi daha derin bir şekilde kökleştirmiştir.  19, yy.’ın ikinci yarında, bu yy.’ın başlarında, Reclus ‘Sosyal coğrafya’nın  alanını genişleterek ‘sosyal ekoloji’nin temellerini attı. İnsan topluluğu ve doğal Dünya arasındaki etkileşimin tarihçesi, bunun homo sapiens türünün acil ihtiyacı ile başlamasının keşfedilmesi, Reclus’un çağındaki kentselleşme, teknolojik gelişme, politik ve ekonomik globalleşme, embiriyonik uluslararası birlikteliğe kadar uzandı.Reclus doğal Dünya ile uyum içinde özgür, kommunitaryan bir cemiyet (society) oluşturmayı öngörmüştür. Reclus’un yoğun  tarihsel araştırmaları; işbirliği, doğrudan demokrasi ve özgürlükle ilgili olanlar, eski Yunanlılardan, İzlanda demokrasinden,  ortaçağ bağımsız şehirler ve İsveç kantonlarına kadar sosyal dönüşümü ve insana özgürlüğünü vermedeki eylemleri (movement) modernleştiren  izler taşımaktadır. Aynı zamanda O, kapital otoriter ideolojilere konsantre olmuş modern merkezli devletin gelişimini ve yükselmesini tasvir etmiştir. O’nun geniş kapsamlı tarihsel birikimi, kapitalizm ve otoriter sosyalizme eşitlikçi- anti-otoriter bir perspektiften bakan geniş bir kritik içerir. Bu kritiğin yanı sıra, devlet ve kapitalizmin   gücüyle ortaya çıkan endüstri ve teknolojinin  yıkıcı ekolojik etkilerini içeren bir analiz (de) vardır. Şu dikkate alınmalıdır ki; bir yüzyıl önce Reclus’un sosyal teorisi, yakın zamanda ekolojik felsefe çevresel etik için önemli bir filosofik problem olan insan topluluğu, diğer canlı türleri ve Dünya üzerindeki tüm hayata şefkatli ve saygılı bir tutumla adaleti savunmak gerektiğini savundu.

Reclus’un çalışmalarındaki bir çok tema, daha sonra İskoç botanist  ve sosyal düşünür Patrick Geddes (1854-1932) tarafından geliştirilmiştir. Ki; O bu çalışmalarını ‘Biosofi’ yani ‘biyosferin felsefi olarak araştırılması’ diye tanımlamıştır. Geddes, kültür ve ekolojik bölgelerle uyum içinde ılımlı toplulukların yaratılması ihtiyacı üzerine odaklanmış, ayrıca insanlığı evlatlık alan yeni teknolojilerin (neotekler) geliştirilmesini (ekolojik olarak uyarlanmış toplulukların)  önermiştir. (ekolojik olarak dengelenmiş toplulukların=ecologically-balanced communities) O toplulukların organik olarak geliştiğini varsayarak, en basit sosyal seviyelerdeki karşılıklı yardımlaşmanın tüm topluluklara yayılarak, küçük toplumların gönüllü olarak büyük birliklere federasyon oluşturacağını öngörmüştür. Geddes çalışmalarını ‘Mekan, Çalışma ve Halk’ kavramları üzerine yönlendirir, doğal çevrenin,insanlığın, yeteneğin ve üretimin yaratıcı biçimlerinin (tarzlarının)  belirli özelliklerini projesi içine dahil ederek yerel (lokal) kültürü kendi ‘Ütopya’ ya da ‘İyi Toplum’ düşüncesine dönüştürme görüşündedir. Geddes, bu görüşünü ‘Sosyografi’ veya ‘coğrafik ve sosyolojik çalışmaların sentezi’ olarak isimlendirir (tanımlar). Bu detaylı bölgesel incelemesiyle geldiği noktada (varmış olduğu düşüncesinde) toplum planlamasının doğal ve kültürel gerçeklerden kaynaklandığı (köken aldığını) ve organik olarak gelişim gösterdiği kanısındadır.

Geddes’in çoğu düşünceleri, daha sonra sosyal ekolojik geleneğin gelişmesinde en büyük eksen olan, Amerikan tarihçisi ve sosyal teorist Lewis Mumford (1895-1992)’in cemiyetin (society) büyük vizyonu doğa ve teknoloji ile bütünleşmiştir. Ramachandra Guha, Mumford’un düşünce zenginlikleri ve alanı nedeniyle kendisini Amerika’nın öncü sosyal ekolojisti diye belirtmekte, kesinlikle haklıdır. Bookchin’in daha sonra ‘sosyal ekoloji’ terimine  eklediği temel (fundamental) kavramların çoğu Mumford’un daha önceki ekolojik bölgeselleşmesinden ödünç alınmıştır.

[8] Bu bakış açısı doğrultusunda, o insan ırkının gelişimini organik gelişimin “kozmik” sürecindeki devamı, oluşumu ve gelişimi olarak görüyor. Ama, ayrıca o insan tarihini insan çevresi ve doğasının counter hareketi görünümü ve mekanikleşmenin (mechanization) gelişen süreci olarak görüyor.

Buna benzer Reclus ( ondan önce), Mumford , tarihi, özgürlük ve baskı arasındaki savaş olarak görüyor. Mumford’un bu drama hakkındaki yorumu; Biz bir yandan mekanikleşme güçlerini, baskılarını ve bölünmelerini bir yandan ise doğanın organik uyarımlarını ( impulse) yararcılığını , aşkını ve birleşimini görüyoruz. Tarihin bu trajedisi ise mekanizm yükselişinin artışı ve organik bağlarımızın doğaya ilerleyen yıkıcılığıdır. Tarihin baskıcı anı ise, ona göre “özünü koruyan bir doğanın hayatiliğinin ve yaratıcılığının uzun bir dönüşümü ve uyarıcı dengeli ortak bir toplum yaşamı”

Mumford bu süreçteki ilk kararlı adımı Büyük Üretim tarihi dünyasının yaratılışı olarak disiplinli bir şekilde despot gücün ifadesi olan piramitlerin inşası için hiyerarşik kontrol altında mekanize olmuş insan iş gücü olarak  görüyor. Büyük Makineleşme ilk barbar şeklinde devam ederken tarih boyunca gelişti, modern dünyada daha karmaşık teknolojik görünümlü, yüksek güçte, çeşitli politiksel, ekonomik kültürel ifadelerle ve insan gücü ve kavramasına açık dayanıklılıkla tekrar ortaya çıkmıştır. Mumford tarihsel hareketlenmelerin sonuçlarını yeni teknolojik baskınlığın üzerine kurulu yeni totaliteryan düzen ve obsesif tüketimle doyurulan kültürün ortaya çıkması olarak görüyor. Sonuçlar ise otantik (authentic) kendiliğin (selfhoood) kaybı, organik toplum çözünülümü, ve çarpıtılmış doğayla olan yıkıcı ilişki.

Mumford’un görüşü olan tarihi eğilimlerin tersine çevrilmesi süreci, sosyal ve ekolojik bir nitelik taşır. O, sosyal ve merkeziyetçilik (decentralization) sürecini şöyle tahmin etmiştir.; demokratik kurumlar bölgesel seviyelerde organik parça olarak ama farklı topluluklar olarak yeniden yaratılmıştır. “Gerçek insan toplulukları” , o iddia ediyor ki çeşitliliği bütünlükle birleştirdiğinde sosyal ve görsel çeşitliliğini korusun . Mumford’u takiben Geddes, yöresel toplulukların bölgesel doğal ve kültürel gerçeklerden kaynaklandığına inanıyor. Güçlü kültürlerin güçlü bölgesel merkezleri aktif ve güvenle desteklenmiş bölgesel hayatın temelleridir. Bölgeselcilik (Regionalism) sadece ekonomik bir terim değil, ama birde politik  ve kültürel olanları var ve çok güzel bölgesel boyutlarla ve en evrensel ve global olanları arasında önemli bir bağlantıdır. Mumford diyor ki şekillendirme sürecinde uzun süre bulunmuş, bölgesel kültürlerin yeniden inşası dünya kültürüne olgunlaşma ve dinsellik verecek. Mumford iddia ediyor ki eğer tarih yönü tekrar insancıl ve ekolojik, hayat beyan eden bir geleceğe yönlendirilecek ise, insanların kişisel ve sosyal değişimlerinin epacholci çok önemlidir. Aynı ruhla communiteryan felsefeci Martin Buberi yeniden oluşturulmuş insan ruhundan yükselmesinden oluşan bölgesel kültürlerin insancıl, iş birliğine dayanan dünya kültürünün tekrar ortaya çıkacağını tahmin etmiştir.

   O, Mumford un görüşüne yakın çevre ve doğaya genel bir bakış açısı ile başlıyor, Boochin  sosyal ekolojinin daha ileri gelişimi hakkında  çok sayıda önemli katkılarda bulunuyor. En önemlisi, o diyalektik analizini, merkezi odak noktası yaparak Reclus, Geddes, Mumford, tarafından geliştirilmiş toplulukçuluk, organikçi ve bölgeselci (regionalist) geleneklerinin teorik tabanını genişletmiştir..     

O ayrıca Mumford’un organik dünyaya karşı savunmasına daha net bir ekolojik  kavram (teori) perspektivi geliştirmiştir. Mumford’ un  organik toplumun (society) Dev Makine (The Megamachine)’e saplantısı olan tarihsel dönüşümüne dair analizi ,Bookchin’in baskınlığın çeşitli formlarını geniş tanımlaması  ve hiyerarşik toplumun yükselişi görüşüne  göre genişletilmiştir. O, zamanının çoğunu devlet etkileşimine(the interaction of the state), ekonomik sınıflara, ataerkilliğe, gerontacrcy e ve baskınlığın gelişiminin içindeki diğer faktörlere daha detaylı özen göstermiştir.. Özellikle önemli olan bir nokta, Bookchin’ in ekolojik kriz içerisinde gelişen global kapitalist ekonomi üzerine vurgu yapması,  Mumford un ekonomiye değil de tekniğe daha çok önem vermesi eğilimini doğrular. O, bir de karşılıklı yardım (mutualistic), cömertlik (liberatory), göçmen toplulukların ekolojik dağılımları, millenarian dini hareketleri, ve ütopik deneyimler bölümlerini “özgürlük tarihi”ne ekler.. Sonuç olarak, onun arkadaşları otoriter olmayan, demokratik ve merkezsiz, ekolojik bir genel görüş savunurken, Bookchin,  liberal kentsel(liberatarian municipitalism) ve konfederasyon hakkındaki önerilerinde politik tartışmalarla olaya daha net(kesin) bir siyasal  yön verir.

Bazı bu gibi katkılar önemli sonuçlara yol açmıştır. Bookch’in sosyal ekoloji geleneğini  önemli yollarla geliştirip büyültse de, o bunun yanında filosofik sistem inşasındaki dogmatik ve  diyalektik olmayan (non-dialactical) girişimleriyle, bağnaz yandaş politik görüşü ile, “rekabet” ekofelsefesi ile ve farklı çeşitli açıklamalarıyla sosyal ekolojiyi daraltmıştır. Boochinist sectarianism yaklaşımı sosyal ekoloji ile ne kadar örtüştü ise,  ekofelsefesiyle potansiyeli o kadar takdir edilmemiştir.

   Ama sosyal ekolojinin getirdiği önemli konular neyseki kısa süreli partizsan dumanı arasında silinip yokolup gitmeyecek. İster istemez sosyal ekoloji, onu kısıtlayan girişimlere bütünsellik değerlerine, çeşitliliğin birleşimine, organik gelişime ve diyalektik öz-transandantalliğe  (self- transcendence) ters düşen bir yolla karşı koyacak. Onun geçici aksamalarına rağmen sosyal ekoloji projesi genel teorik oryantasyon (intibak, çevreye uyum) olarak gelişmine devam ediyor.



Sosyal ekoloji, bütünsellik bakış açısıyla, her fenomeni daha geniş bir evrim (değişim,evolution) yönüyle ve Kainattaki oluşumu bir bütünle ilişkilendirmektedir. Bu anlayışla, Dünyevi gelişimi de artan karmaşıklık ve çeşitliliğe doğru bir hareket ve değerlerin gelişen oluşumu olarak görür. Mumford’a göre ‘Kozmik Evrim’in yaratıcı ilerleyişi ile ilgili bir çalışma ‘rastgele yada önceden belirlenmiş’ olmadığını, bireysel organizasyona (self-organization) doğru temel bir eğilim olduğunu, milyarlarca yıl geçtiğinden hatırlanabilir olmadığını, artarak gelişmeye yön verdiğini göstermiştir.

Bu bakış açısı eski Yunan’dan en son ‘Organic bilimcileri’ ve oluşum süreçlerinin filozoflarına kadar uzanan uzun teolojik gelenekle bağlantılıdır. Evrimsel anlayışla yorumlandığında Hegel’in ‘Madde öznedir (subje)’ anlayışıyla paraleldir. Subje yada maddenin (substance) verilmiş tam bir tanımı yoktur, evrensel süreçlerle madde özneye dönüşmüştür. Madde öz organizasyona, hayata, bilince, öz bilince ve netice olarak transandantal bilince meyleder (gelişim sadece bilinçle değil oluşumun bütün seviyelerinde yer alır.) Sosyal ekoloji, evrimsel oluşumun teorileriyle bu anlemda bağlantılıdır. Böylelikle Hegel’in dialektik idealizmi ile dolaylı olarak, Samuel Alexander’ın kozmik evrimleşme teorisiylede açıkça bağlantılıdır ve Whitehead’in metafiziği ve çağdaşlarının gelişim felsefesinin sosyal ekolojinin temellerini oluşturmakta, Teilhard de Chardin teknomerkez ve doğal olmayan kuramına örnek teşkil edip, Radhakrishnan ve Aurobinda’nun doğu gelenekleriyle sentezlenerek Ken Wilber’in büyük oluşum sentezinde en gelişmiş halini alır.

Sosyal ekoloji gezegensel oluşumun sadece adaptasyon mekanizması olarak değil bütünsel oluşumun ekolojik olasılıkları ve sosyal kavrayışı ile yorumlar. Bu gelişim türler ve türler arasındaki, türler-ekosistem, türlerin arasındaki ekosistem ve yeryüzünün bütünü arasındaki fayda ilişkilerini belirleyerek ve toplumları ve ekosistemleri gelişen parçalar olarak üzerinde çalışmayla yeterince anlaşılabilir. Kropotkin’in yaklaşık 1yy. önce işaret ettiği gibi, böyle bir çalışmayla bütün kademeler arasında simbiyotik ilişkilerinin varlığı ve özgürlüğün gelişimini kavramak mümkün olacaktır. (Öz-organizyon, öz belirleme ve öz kavrama olarak) Böylelikle tabiattaki sürekliliğin çarpıcı seviyelerini görebilir, yani sosyal ekolojinin gayesi olan birleşik ekolojik toplumun oluşumun en temel kademelerine dayandığı anlaşılmaktadır.

Bazı sosyal ekoloji eleştirmenleri evrimsel gelişimin sürecinde insan oluşumunun yerini vurgulayarak ekolojik olmayan insan merkezli bir anlayış geliştirmişlerdir. Bookchin’in düşüncesiyle bu fikir bazı açılardan uymakla birlikte; bu sosyal ekoloji için neyin gerekli olduğunu açıklamaz. Dünya tarihi ve kainatta insan oğlunun özel yerini idrak etmemiz gerektiği halde bu analayışın sonuçları hiyerarşik, dualistik ve insanmerkezcil olmaktan uzaktır. Dualektik analiz bütün oluşumların br merkezde toplandığı ‘merkezcilikleri’ (yapısalcılık, oto denetim, algılama, hissetme, dokunma, bilme) reddeder. Diyaliktik bir perspektiften, determinasyonun negatif olması, diğerinin bir organizmada ve bütünün de parçada mevcut olması dolayısıyla, bir mesafede ortaya çıkanların ifadelerini de reddeder. Burada yalnızca parçalarda ve farklılıklarda bütünlük değil, aynı zamanda uzaklıkta birlik söz konusudur. Doğadaki yerimizi bizim oluşumumuzla ilişkili yolları anlayarak, bu analizlerle yorumlamalıyız ki buna dikey bakış açısı denir; yatay bakış açısıyla oluşumu daha geniş oluşum dünyalarıyla idrak da mümkündür. Bu ilgisizliklerin modlarını açıklayarak sosyal ve ekolojik sorumluluğumuzu, insanın ihtiyaçlarını ve katıldığımız doğal toplumlara tepki kapasitemizi anlamak mümkün olur.

Diyalektik ve bütünsellik de, topluluk ve organizma metaforlarının kullanımı çeşitli fenomenlerle kesinlikle problemli değildir.Eko felsefede bu hayallerin durumları çok tartışmalı olabilir ve onların işlev ve sınırları devam eden bir yansımanın mevzusu olmalıdır. Araştırma konusundaki gelişen teorik kavramların hepsinin ihtiyacına ve onların katı, objektifleştiren yöntemle kullanımından kaçınmanın önemiyle, diyalektik yöntem onların geçici doğasını varsaymaktadır. Böylelikle Dünya yada biyosferin topluluk olarak tarif edilemeyeceğine dair kesin deliller vardır. Topluluk, diğer varlıklarla kesin yöntemlerde  saygı çerçevesinde, mecburiyet gözeterek gerçekleşen karşılıklı iletişim olarak tanımlanabilir. Böyle bir toplum ‘model’ olarak alındığında biyolojik organizma kalitesine sahip, organik bütün olmasının yanında Dünya ‘tek’ olarak algılanamaz. Bu terim bahsedilenden daha geniş manalar içermektedir. Bir topluluk sadece yetenekli, gelişmiş insanlardan değil, bebekler ve çocuklar, zihinsel engelliler, geçmiş nesiller, gelecek nesiller, evcil hayvanlar,insan eliyle yapılan herşey, mimari, kamu işleri, değerler ve idealler, prensipler, hedefler, semboller, hayali anlamlar, dil, tarih, gelenekler, toprak, bitkiler topluluğu, ekosistemlerin bütününden meydana gelmektedir. Bir toplumun ferdi olmak, listelenen kategorilerden biri yada birkaçıyla ilişki sorumluluğuna vakıf olmak manasına gelir.

Bütünselliğin manalarının toplamıyla ilgili sorular artmaktadır.Bütünsellik eleştirmenleri bazen onu, parçaların değeri, önemini reddeden aşırı organizist yaklaşımla açıklanır. Böylece, bütünsellik sadece bir bütünün ontolojik olarak parçaları değil, metafizik olarak parçadan daha gerçek, yada parçadan daha fazla kültürel düşünce hakeden bir anlayıştır. Gerçekte bütünsellik oluşumun, gerçeğin veya parçaların değerinin bütünden ayrıldığını reddeder.

Bazen, bazı eleştirmenler diyalektik bütünsellikteki önemli ayırımı gözden kaçırdıklarından yanlış anlaşılmalar olabilir. Onun etraflı bir şekilde bütünsellik analizinde, bütünün parçalarından daha çok, kendi parçalarının bütünle ilişkide olduğu holonlardır. Parçanın önemi böylelikle, bütünün önemine katılma fonksiyonuna indirgenemez. Onun önemi oluşturmasına yarsım ettiği bütünün faydasının marifetindeki payıyla ilgili olarak da düşünülebilir. Bununla birlikte, bütünsellik eleştirileriyle en fazla ilgili olanı belirtmek gerekirse, bütünlükteki eşsiz ifadesinin marifetinden söz edilmelidir. Burada çarpıcı bir ironi görülmektedir. Doğru bir bütünselliktir genellikle gelişimcilerin daha büyük bir bütünde eridiği gerekçesiyle bütün çeşitlerini (düşünülen form, öz organizasyon, faydanın marifeti) takdir etmeye muktedir olmasıdır.

Bütünsellik; o yer değiştirmiş somutluk yanlışlığının bir versiyonunu oluşturan bütününün belli bir kısmının (fetishization)u değil, fakat gelişen çeşitlilikteki birlik içindeki seviyeler ve çeşitli yollardan bütünlüklerin çeşitliliklerinin araştırılmasıdır.


Bu kadar çok bütünün gerçeği içindir. Bununla birlikte dialektik bütünsellik doğanın bütünü dahil, bütünü katıksızlaştırması, somutlaştırmayı, nesnelleştirmeyi kabul etmez. Sadece bizim nesnelerimizin veya şeylerimizin deneyimleri maddeleştirmeden ve objektifikasyondan kaçan gerçekliğe işaret ettiği tüm doğa ile ilgili deneyimlerimizle doğaya indirgenemeyen gerçekliğe işaret eder.

Filozofik yansımaların başlangıçlarından beri, Doğu ve Batı dialektik düşünceleri oluşumun temelini, sonsuz birin çokluğa dönüşünü, başalngıçla var olan değişmezliğin bütün ilmin ve nesnelerin bilgisinin altında oluşunu önerdiler. Lao Tzu, bütün kavramsallaştırmanın önce gelmesinin veya isimlendirmenin ve belirlemenin veya oyulmuş sanat eserlerinin gerçekliğini Tao Te Ching’de tarif etmiştir.

“Tao; sonsuz olamayan yol olarak anlatılır.

 Sonsuz olmayan isimle isimlendirilen isim.

 Yeryüzünün ve cennetin merkezi isimsizliktir.”

Bu gerçeklik, ontolojik olarak öncelikle ekolojik farklılıklar, hakikaten ‘doğa’nın sadece ‘natüralizm’i yeterince diyalektik olmayan bir sebeptir. Diyalektik düşünceyi, tüm obje, kategori ve kavramların varoluş ve olmayışının onayına götüren tüm fenomenlerin durumsal gerçekliğinin anlayışıdır. Bu ekoloji teoristi Joel Kovel’in ‘plazmanın oluşumu’ diye söz ettiği alandır. Böhme gibi mistik filozoflar, oldukça diyalektik olarak  ‘Zeminsiz zemin’ dediği oluşun, objektif olmayan şekilde ifade edildiği bir nesnel temelden ziyade maddeyi, hiçbir şeyin temsil edilmediği yada diğer gerçekliklerin temelini oluşturmaktadır. Şayet, biz herhangi bir kavramı bu sona ekleyebilseydik, belki de (Whitehead’i takip ederek) ‘yaratıcılık’oluşabilirdi.

Kovel, çağdaş bilimin oluşumun farklılıklarının değişmezliğini temelleştirmesini gösterdiğine işaret eder.

         ‘Bir bütün olarak Kainatta, şeyler arasında gerçek bir ayrılma yoktur; şimdiye kadar bize en gelişmiş bilim anlatır ki; orada sadece, plazmatik kuantum alanları, bir tek, sonsuzlukla karışma, sonsuzlukla oluşan madde (body) vardır.’

Kovel’in bizim primordiyal yerle olan ilişkimize dair tanımı, fenomonolojik ve psikoanalitiktir. Bu, bizim ekolojik ve hakikaten ruhsal oluşumumuzdaki yöntemleri (yolları) açığa çıkarır, çünkü, bizim oluşumumuz egonun veya sosyal yapının sınırları arkasında genişler. Bizim deneyimlerimizin çoğu, bu özün (kendiliğin) yeterli ve ilk olmadığını bize açıklar.

‘Fakat bunun tersine, sosyal sebepten önce gelen ilk safhanın dışında zamanından önce gelen sosyal grup, önemli olan esas yaşam boyunca aktif kalır. Özden önce farkında olmayan ilk safha vardır. Toplum, kültürel temsilciler grubu aracılığıyla bireyle kesişir. Bu, isimlendirme, belirtme, tutturucunun dışındadır. İsimlendirme dışında, kişinin karakteri asla ele alınmaz. Fakat esası içinde farkında olmayan öncül temsilcilerdir. ‘

Böylece, bizimle fiziksel olarak, psikolojik olarak, ontolojik olarak, büyük (ya da derin) gerçeklerle, diğer yaşayan canlılarla, diğer türlerle, dünya ile, varlığın başlangıç sebepleriyle bağlantılı varlığa esaslı bakış açıları vardır.

Bu bağlanmışlık fikri, diyalektik bütünsellik içinde ruhun içeriğinde ki yeryüzünün sorusunda bize yol gösterir. En çok radikal ‘eleştiren’ ve diyalektik Hegel’den sonra Genç Hegelciler de görülür. Feuerbach, Stiner, Marx ve onların akranları, Hegel’in merkezi kategorisini felsefe alanından uzaklaştırmayı tasarlamışlardır.Hegelci yaklaşım, en esaslı ontolojik soruların içinden diyalektik sorgunun olasılığını, dogmatik olarak reddeden diyalektik gelenek indirgeyici materyalizm tarafından idaresi altına alınmıştır.

 Bu açık hale gelmektedir, buna rağmen en radikal olan diyalektik ve bütünsellik (holistik)düşüncesi, ruhun içeriğinin ontolojik ve politik önemini yeniler. Ruhun Hegel içerikli, dogmatik ve tek taraflı idealist bakış açısını ima etmeden, sosyal ekoloji içerikte değiştirme, geliştirme, olgunlaştırmanın hepsine ve onun derin ontolojik matriksinde ilişkimizi ifade etmede önemli anlamlar bulabilir. Kovel, ruh tartışmasına raporuyla başlar. Bu, özün sınırlarına boyun eğerken bize ne oldu ile ilgilidir. (32) Bu içerikle tasarladığı kimlik egosunun inkarı, ilişkilerimizi primordiyal süreklilikte ve yaşam, büyüme, gelişme süreci içinde ifadesi ve bütünlükle uğraşarak keşfettiğimiz, zaman bu içerikte yer alır. Bir sosyal ekoloji, şaşırmış ve bozulmuş olmasına rağmen ekolojik ruhaniliğe anlam verebilir, bu serbest doğruluk olan dinsel farkındalığın doğruluğunu somutlaştıracaktır. Bu sosyal uymacılık ve baskınlığın amaçları için olabilir. Bu çeşit ruhanilik doğanın dini ve tarihini farketme ve sentezdir. Bu, varlığın yaratıcı anlatımının çeşitliliğinin olağanüstü kutsallığının cevabını içerir ve bütün bunlar tüm varlıkları içine alır. Bu, ayrıca, varlığın, iyiliğini, doğruluğunu, güzelliğini gerçekleştirmesi için evrenin imkanının olgunlaştırılması, gizemin gelişiminde merak ve korku ifadeleridir.

Sosyal ekoloji, kişilik özelliğinin diyalektik yaklaşımı ile ilgilidir. O, bütünlüğü vurgularken, tam homojen, entegre olmuş bir kişiliğin hayali fikrini kabul etmez. O, kişiyi daha ziyade gelişen bir bütün, çeşitlilik içinde bir bütünlük veya kişilik değişimi ve kendini aşma sürecindeki bir bütünlük olarak görür. Kişilik çeşitliliği, ‘Birlik içinde kaos’ olarak çok önemlidir. Çünkü, o, kişilik gelişmesi (çoğalması) ve varolmanın, hayatın, bilincin, aklın daha geniş bir içerik ile olan devamlılığımıza tanıklık eder. Böylesi bir kişilik görüşü, her bireyin tekliğine ve her bireyin kendi kişiliğinden gelen (akan) mukayese kabul edilmez güzelliğine doğru mücadelesine bir saygı göstermeyi ifade eder. Bu görüş, aynı zamanda şunu da fark ettirir; bireysel olarak kendini idrak (anlama) etme bir kişinin diğer kişilerle, toplumla ve daha geniş bir dünya ile diyalektik ilişkisinden farklı olarak, daha anlaşılmazdır. Kişilik gelişiminin anlamı; bireyselliğin ve sosyal varlığın aynı anda göz önünde bulundurulmasıdır. Tüketim toplumunun doymak bilemz fakat, nazik ve az gelişmiş benliğinin (ego) böylesi gelişmiş kişilikle yer değişimi, sosyal etkileşiminin önemli amaçalrından biridir.

Bu genel değerlendirme içinde, kişiliğin sosyal etkileşim düşüncesinin (konsept) gelişimi için bir çok alanlar oluşturur (kalır). Kovel’in işaret ettiği gibi, anlam alanı bir hayali dünya yaratır ve bu dünyada tabiattan ve kişi tabiatından belli dereceden farklılıklar vardır.O şöyle açıklar;’Biz bir zaman doğanın parçasıyızdır ve doğal süreçlere tamamen katılırız, fakat, aynı zamanda doğadan da tamamıyla farklıyız. Varlık belirli bir alanda kendimizi dil yoluyla birleşme ve ayrılma arasında tanımlamaya yönelme durumundayız. ‘’İnsani bakımdan dünyaya karşı olan bu ‘temel olumsuzluktan’ dolayı, ‘doğa ve kişilik arasındaki ilişki çokluk içinde bütünlük anlayışına dayandırılan basit çevresel bir model genelleştirilmesine rağmen anlaşılamaz’

Daha da ötesi, kişiliğin ‘nesnel’görünüşleri (tavırları)-arzunun en yargısal ve ilkel katmanlarının alanı- düşünce tecrübeyle asla tam olarak aşılamaz. ‘Çoklukte bütünlüğü’ anlamanın sosyal ekoloji projesinin parçası olan dualizmi (dualiteyi) ve yabancılaşmanın, ayrılmanın ve mesafenin deneysel ve varlıksal anlarını (dualistik olmayan bir genel çerçevede) kuramsallaştırmaktır (Bu anları tevil etmekten ziyade)

Böyle yaparak sosyal ekoloji dualizmin böldüğü vücut ve aklın ayrılmaz değerlerinin araştıracaktır. Böylesi gerçeklikleri, bir tarafta düşünce, imaj, işaret, sembol, belirleyici ve lisan ve diğer tarafta his, heyecan, huy, içgüdü, ihtiras ve arzu olarak incelediğimizden dolayı, iki alan arasındaki bağlılık, önemli ölçüde görülebilir olacaktır. Bookchin’in sosyal ekoloji (sosyal çevre bilimi) anlayışı soyut doğalcılığı daha zengin, diyalektik ve çok amaçlı bir benimsemeye dönüştürecektir. Abram şöyle söyler;

(9. sayfa) ‘Nesneleri tecrübe edebiliriz-dokunabilir, duyabilir ve tadına bakabiliriz- çünkü vücut olarak hissedilebilir olana dahiliz ve kendi yapılarımız, seslerimiz ve tatlarımız var. Nesneleri algılayabiliriz, çünkü algıladığımız hissedilebilir dünyanın bir parçasıyız. Şunu da söyleyebiliriz; Biz, bu Dünya’nın organlarıyız, onun etinin etiyiz ve Dünya kendini bizim vasıtamızla algılar.

Böylesi bir insan- doğa etkileşim kavramının bütünselliği insanlık anlayışına gerekli bir tamamlayıcı şeydir, doğa bilinçleşiyor veya kendini biliyor olduğundan dolayı. Aksi takdirde, kavram tek taraflı bir akıl, nesnelleşen ve tamamen idealist bir his olarak anlaşılabilir.


Dünya toplumunun üyeleri olarak, sosyal ekoloji için sorumluluğumuz, Dünyadaki karşılıklı hayat ilişkisi ağı ile olan ilişkimizden ve de doğanın ve dünyanın kendini ifade etme şekli olarak, dünyadaki yerimizden doğar. ‘Yeryüzünün kendini ifadesi’ ‘ndeki rolümüz ile ima edilen sorumluluklarımızı kabul ettiğimiz gibi, evrim karşıtı ve çevre kirletici yönümüzü  tersine çevirmeye, gezegensel doğal ve sosyal evrimin devamına katkıya bulunmaya başlayabiliriz. Aynı zamanda doğal evrim ile kendi bireysel gelişmemiz yoluyla ortak çalışabiliriz.  Şimdi insanlığa karşı üstün, ahlaki meydan okuma, bir insan topluluğu olarak, kendimizi idrak etme yolumuzu nasıl takip edebileceğimizi belirlemek, aynı zamanda tüm Dünya topluluğunun kendisini gösterme ve evrimsel gelişmenin metotlarını sürdürmeye izin vermektir. Bu iki amaç arasındaki önemli ilişki, hayatın gelişmesinin insan iyiliğinin  nasıl (oluşturucu) teşkil edici olduğunu anlamaktır. Aynı bizim diyalektik olarak, gezegensel bütüne olan ilişkide geliştiğimiz gibi.Thomas Berry’nin dediği gibi, insan iyiliğinin merkezi tavrı (yönü) genelin iyiliğinden zevk almakve onu kullanmaktır. Bu iyilik, bizim için en anlamlı şekilde hayatın güzelliğinin, zenginliğinin, değişkenliğinin ve karmaşıklığının gösterilmesidir. ( Değişiklik içinde sosyal ve ekolojik birlik)

Değerin diyalektiksel ve bütünsel (holistik) teorisi atomistik teorileri aşmaya teşebbüs eder, özel varlıkları (insanlar dahil) bütünde (doğanın veya biosferin bütününde) yok etmeksizin. Holmes Rollstone’nın bütünsellik analizi ve onun özellikle, değerin gerçek ve vasıtalı değişikliklere olan geleneksel bölümünün hakkındaki kritiği, değerin sosyal ekolojinin gelişmesine çok katkıda bulunabilir. Değer, bir sistem içinde oluşturulduğu zaman (veya sosyal çevre biliminin onu ifade ettiği gibi, parça değerler toplamına indirgenemeyen bir bütün içinde oluşturulduğunda) biz şunu buluriz ki; değer vasıtalı bir şekil içinde oluşturulmaz. Çünkü, faydası için değerin bir araç olarak oluşturulduğu bir varlık veya varlıklar yoktur. Sistem için tek bir tutarlı özel tanımlanabilir iyinin var olduğu anlamında asli değeri de bulamayız. Bu yüzden değeri Rollstone’un adlandırğı ‘Sistematik değer’ olarak görmeliyiz. Bu kabule göre, sistem içinde var olan değer, sadece parça değerlerin toplamı değildir. Parça değerler çeşitlerden çoğalmaz, fakat sistem böylesi artışı teşvik eder. Sistemik (sisteme ait) değer üretici bir yöntemdir; onun ürünleri vasıtalı ilişkilere kaynaştırılmıuş asli değerlerdir.

Böyle bir bütünsellik(holistik) analiz ekosistemdeki veya eko-toplulukçulukdaki (toplumlar arası ilişkilerde) değeri ekolojik anlayışına ulaşmamıza yardım eder. Rollstone’a göre türlerin oluşturduğu çevre kompleksi korunmalı, çünkü, o değer üretici genel bir durumdur. Ekosistem-türlere şekil veren eko-topluluk (eco-community) ekosistemle içsel olarak ilgilidir, ve onun varlık biçimi- değer üreten bir bütündür. Tam olarak, Dünya, bizim için ahlaken önemli değer üreten bir bütün olarak anlaşılmalıdır. Gezegensel iyi kavramını, kendi iyiliklerinin ve iştirak ettikleri paylaşılan çeşitli iyiliklerin katkılarını anlatan terimlerdeki bütünü oluşturan bütün oluşumlarla iyinin en büyük karşılıklı ilişkisini tam anlamıyla kavramalıyız.


Şayet sosyal ekoloji, radikal ekolojik sosyal dönüşüme katkıda bulunmaksa, teorik olarak toplumun bütün önemli kurumsal boyutlarına hitapetmelidir. Bu sosyal ekoloji şunu hesaba katmalıdır ki; her sosyal kurum organizasyonlu, ideolojik ve hayali görünüşleri (sadece teorik analizlerin amaçları için birbirinden ayrılabilen anları) içine alır. Ekonomik bir kurum, mesela örgütlenmiş insanların ve grupların aktivitelerinin, alıştırmalarının metodunu ekonomik sonuçlar için değerlendirilen materyal gelirlerinin yöntemini içine alır. Sonuç olarak, kendi kendini sembolize ve hayal etmesiyle oluşan kişisel ifade ve temsil tarzını içine alır. Toplumsal hayal gücü, üçüncü kürenin parçasıdır ve toplumun kendsini, kendi kendine tasvir etmesiyle toplumsal olarak paylaştığı imgelem sistemini oluşturur.

Sosyal ekolojinin başlıaca görevi, bir ekoloji hayalini yaratmaya, sosyal Dünyanın diyalektik hareketliliği içerisinde bizim düşüncemizin bilicinde olmayı öngeren bir çalışmaya katkıda bulunmaktır. İmgelemin (hayal gücünün) sosyal ekolojisi, mevcut hayalin en somut ve deneysel araştırmasının alt yapısını oluşturur. Bu yapılanlar kapsamında, bu bizim yaşadığımız çağın, baskın ekonomik kurumlar üstünde bir çağ olduğu bulunmuştur. Bu üstünlük bütün büyük kurumsal tabakalarda incelenmiştir: Sosyal organizasyonun ekonomik  şekilleri, iktisadi ideoloji ve ekonomik imgelem. Fakat, üstün ekonomi basit ve tekli sistemden uzaktır. Ehemmiyetli olarak, karışık ve sosyal olarak faydalı yollarda etkileşimde bulunan iki temel harekete ayrılmıştır.

Bu başlıca iki hareket, üreticilik ve tüketicilik, ayrılamaz ve karşılıklı fayda sağlayarak birbirine bağlantıdır. Marx’ın yıllar önce beyan ettiği gibi, bu konudaki diyalektik bilgiler ışığında ‘üretim, dağıtım, değişim ve tüketim…bütünlüğün üyelerini, birlikteki farklılıkları oluşturur. Marx’ın analizi derin olarak yaşadığı çağdaki üretimcilikten etkilendiği halde, bu makaledeki bilgiler O’ndan sonraki diyalektik projenin devamı niteliğindedir. Sosyal ekoloji Marx’ın tanımlamalarını yok saymaz, buna rağmen, dağıtım ve değiştirmeyi, üretim ve tüketim arasında arabulucu olarak görür.

Fakat, çağdaş dünyada, soyut, sistemik rasyonellik ve sosyal-ekolojik irrasyonellik arasındaki garip diyalektiğin sahnesi olarak odaklanacaktır. Ekonomik sosyoloji doğal ve insan kaynaklarının işletilmesinde, üretimde verimliliğin takibinde, teknik geliştirilmesinde, araştırmalarda pazarların kontrolünde ve pazarlama hareketlerinin işletilmesinde tam olarak bir rasyonelliğe acımasızca sevkeder. Aynı zamanda, bu, sonsuz isteklerde, psişeyle birleştirilmiş hayallerin kolonileştirilmesinde, doğanın ve insanın tüketim sisteminin objelerine dönüşümünde, en son ve maddesel olarak kendi oluşumunun ekolojik altını çizerken tam bir irrasyonelliğe doğru gider. Marx’ın ekonomist ve politik kuramcı olarak eksiklikleri, O’nun maneviyatında ekonomik toplumun fundamentan irrasyolliği ve eşyalara fetişizmi savunması  onun bir kahin olarak üstün sayılmamasına yol açmıştır.

Sosyal hayal gücünün özenli çalışmasının bir sonucu, sosyal dönüşümdeki kararlı hareket karşılıklı hayallerin gelişiminin fark edilmesidir.  Bir ekolojik toplum için sorgulamadaki başarı, üstün ekonomik sisteme karşı çıkarak güçlü bir ekolojik hayali üretimine kısmen bağlı olacaktır. Bu süreç embriyonik aşamada olduğu halde, biz halihazırda belirli ekolojik hayal gücü unsurlarını önemli oranda geliştirmiş durumdayız.
Bölgenin görüntüsü ekonomistik statist ve teknolojik gerçek dışılığa karşı güçlü bir tehlike teşkil ediyor. Bölgeler kesin sınırları olmayan güçlü varlıklardır. Bu, bölgelerin ecoregions georegions bioregions veya başka tür olma durumlarına göre değişir.

Bölgeselcilik(Regionalism) çeşitli varlık gerçekliği ile kültür ve doğanın birliğin ve ayrılığın,şekilin ve şekilsizliğin varlığın ve yokluğun karşılıklı kararlılığını kavrayan dialektik hayalini uyandırıyor. Bölgeselcilik kavramı gelişen doğa boşlukları değişen hayali boşlukların sınırları arasındaki karşılıklı etkileşimi ima ediyor.

Bölge diğer bir ekolojik imaj olan vahşi hayatla yakından alakalıdır. Vahşi hayat kültür ve doğanın doğal yüzünde bulunuyor. Bu da şu şekillerde karşımıza çıkıyor; vahşi kültür vahşi yaşam, vahşi zihin, şiirsel rüyalarda bilinçaltında ve çöllerde. Biz bunu yaşayan dünyada ve gelişim sürecinde bilinen kişisel toplumsal, uzaysal ve kozmik derecelerde buluyoruz. Önemli olan vahşi hayatı herhangi bir “prinstine’ durumunda bulmak değil. Bu her zaman bireyselleşme evcilleşme ve hatta egemenlik ile karıştırılıyor. Vahşi yaşamın bir canlı içerisindeki keşfi onun yaratıcı yönlerini bağımsızlığının ortaya çıkışıdır.Bu canlılara saygının temelini oluş hatta her şeyin içindeki kutsallığı. Baskın kültürlein bireyselliği ve isyanı (revolts) biraz evcil (tame) olarak ortaya çıkar ne zaman vahşi yatın eleştirisine tutulursa.

Dünyanın “ev” olma imajı veya uzaysal ev birimleri ve insanların dünya toplumuna üye olmaları çok büyük birer hayali güçtür.  Biz geliştikçe ekolojik karmaşıklığın bilgisi ve yeniden keşfettikçe yerin harika zenginliği, dünya imajı zengin bölgesel özellik haline dönüşür ve bütünleştirici uzaysal çeşitliliğin içindeki bütünlük halini alır.Ekonomik-teknik küreselleşme korkusu fazlasıyla açık hale gelir ve dünya fabrika imajı olarak tekrar yapılırsa, hapishaneler ve alışveriş merkezleri, zenginler dialektik counter dünya imajı ile artan bir hayali güce sahip olur.

Ekoloji hayali kozmik ve evrensel  yönlere genişletilebilir. Bütün kültürler makrokozmozu hayal etme ihtiyacını hissetmişler ve kendilerini bütünselliğe uydurmuşlar. Brian Swimme ve Thomas Barry aynı zamana ait kozmolojiden alınmış gezegen hikayelerin kültürlere uygun masallara çevrildiğini iddia ediyorki bu da zaten efsane hikayelerinin göçmen insanlara ne yarar sağladığını gösteren tek yoldur. Gezegenlere doğru ve dünya çevresinde insanlar kendilerini gelişim sürecinin bir parçası olarak görüyorlar.Ve bu sayede dünya toplumunda  yaşayan canlılarla yaşamayan canlılar arasındaki bağı kurma becerisini ediniyorlar.


Kendini anlamanın ve potansiyellerin ortaya çıkmanın geniş süreçleri genellikle dünyadaki ve evrendeki insanlık tarihindeki özgürlüğün  ortaya çıkması olarak ifade edilmiştir. Sosyal ekoloji bu geleneği devam ettirmektedir ve özgürlük kavramına ekolojik bir mana verme çabasındadır.


O, zorlama olmayan negatif özgürlüğü ya da liberal bireyselcilik geleneğinin yalnız bırakılmışlığını ve bir çok bütüncülüğün bir çok “organizist” şekillerinde bulunan gerekliliğin anlaşılmasında ki pozitif özgürlüğü  reddediyor.Sosyal ekolojik özgürlük kavramı varlıkların kimlikleri, bireysellikleri, bilinçleri, karmaşıklığı, özbalirlenim (self-determination), bağlantılılık (relatedness), bütünselliklerinin anlaşılması için varlıkların potansiyelleri üzerine odaklanıyor.Bu anlamda, özgürlük bütün canlılarda bir derece bulunmaktadır: atomun kendini organize etme ve dengede tutma derecesi , bütün evrenin daha karmaşık bir dereceye doğru gelişmesi ve yeni derecelerde varlıklar üretme derecesinde olduğu gibi.  Kendi gezegen tarihimizde embiryonik özgürlük yaşamın bütün yönlendirmelerinde bulunabilir ve daha karmaşık şekiller alabilir, bu da sonuç olarak insanların komplex sosyal varlıklar olarak daha iyi gelişmiş ve diğer insanlarla ve dünya doğasıyla daha saygılı ilişkiler kurma olanağını ortaya çıkarıyor. Böyle bir özgürlüğün anlaşılması insanın dünyadaki ve gezegendeki tarihi yerini bilincine ulaşmasına bağlıdır. Bu insanların daha geniş kendini anlama süreçlerinde ahlaki sorumluluklarını anlamasını sağlar ki bu da insan sosyal kurumları bilgiyi ve ahlaki  bağlılığı pratik tarihi güçlere somutlaştırmak için yeniden şekil alır. Boochin’ in “Özgür Doğa” kavramı insan kendini anlaması, ekolojik bir toplum yaratılması  ve gelişen gezegensel özgürlük gerçeğinin yaratılması konuları üzerinde durur. Bu  insanlığın  özgürlük, neden ve doğa ahlaklar yönlerini eklemesi ile oluşur ki; bu kendini yansıtma(self- reflexivitiy) derecelerine  gelişimini arttırır. [45] İnsanlık aktiviteleri ve insanlığın kendilerini anlamaları doğadaki özgürlüğün başarılmasında merkezi olarak görülüyor.

Ama bir başkası daha geniş özgürlüğe verilen ekolojik yöndür. Gezegensel özgürlüğün anlaşılması insanın kendini anlaması dışında başka şeylere de ihtiyaç gerektirir ki bunlar Boochin in “özgür doğasında” vurgulanmıştır. Ve ayrıca insanlığın sınırları anlamsında ve Arne Naess aynı terimleri kullanırken insanlığın  kendini buna karşı tutmasında vurgulanmıştır. Bu anlamda “özgür doğa” kendiliğinden olan yaratıcı bir doğadır ki bu doğa  bu gezegendeki insanın, çeşitli ve zengin kendini anlama sistemlerini arttırmıştır. Ayrıca insanlığa ve dialektiksel olarak insanlığı bu özgür aktivitelerle ve bu aktivitelerin açıklaması iletişim kurarak şekillenmiş insanoğlu böylece komplex varlıklar haline gelmiştir. İnsanlığın doğal süreçlere yıkımını azaltmak için sosyal ekolojik güçlendiren pratik gerekmektedir bu öyle bir sosyal ekolji ki tekrar yaratıcı hareketsizlik kapasitesini kazanmasına yardım ediyor, hatta Taoistler bunu “letting- be olarak adlandırıyorlar. Özgürlüğün sosyal ekolojik kavramı kendiliğinden olan daha geniş küresel bir vahşi hayata ve biyolojik çeşitlilik sürmesi,kendini ifade etmenin gelişimsel süreçleri devam etme, ihtiyaçlarına dikkat çekiyor ki bunlar sadece insan kültüründe ve insanlaştırılmış doğada değil insan kontrolünden ve etkisinden uzak doğal dünyadada ihtiyaçtır.  Sosyal ekoloji böylelikle sadece çöl değil daha geniş birçoğu önceden yok edilmiş,  vahşi hayat alanlarına koruması gerkliliğini ima etmektedir.

Sosyal ekoloji insan özgürlüğü bakış açısı ve “özgür doğa” baskınlığın eleştiri yazısı şekillerine yakından alakalıdır. Ama ortada sosyal ekolojinin baskınlık analizi ile ilgili büyük bir yanlış anlama vardır. Bu, Boochin’in sosyal ekolojiyi derininde büyük sosyal problemler barındıran bir tanım olarak kabul etmesi ile sonuçlanmıştır. Ve onun “doğa baskınlığını sorgulama” iddiaları gerçek baskınlığın insan toplumundan kaynaklanmaktadır.Bu anlamda çağdaş eko felsefeciler genel olarak ekolojik problemlerin sosyal olaylardan kaynaklandığını iddia etmektedirler. Örnek olarak, derin ekoloji “antroposentrism” deki sosyal olaylardan kaynaklandığı da belirtilmiştir….Kapitalizm gibi sosyal enstitülerin yol açtığı,ayrıcalık vererek ortaya çıkardığı ekolojik krize neden olan Bookchin gibileri ve diğer sosyal ideolojilere(dualizm, antroposentrizm, ataerkil değerler)sebep olan,ayrıcalık verenler arasında fundamental bir uyuşmazlık vardır.

 Fakat her iki grup da bu yaklaşım açısından az diyalektik görünmüşlerdir.Ekolojik krizin kökleri ilk başta enstitüye bağlı ve ideolojik,fizyolojik ve kültüreldir.Konuya kritiksel bir yaklaşım bu iki tek taraflı materyalist açıklamaları (Ekonomik sömürüyü tanımlayan ya da diğer materyal durumlar “problem” olarak)engelleyecektir.İnsanoğlunun doğal dünya yıkımlarını içeren önceki durumun kesin hiyerarşik enstitü aciliyeti gerektirdiğini görmek gerçek manada özendiricidir.Bu enstitü aciliyetinin sebebleri dominasyon(baskınlık) potansiyeli,hiyerarşik değerler, reddetme, güç arayışı (ki; bunun insan fiziğinde -tarihteki kesin olaylarla aktüalize olmuştur-kökleri vardır) Daha da fazlası,hakim bir sistem geliştikçe transtarihsel insan doğasıyla bağlantılı diyalektik, interaktif, enstitüsyonel, ideolojik ve hayali alanlarda türlerin evrimini içeren uzun tarih sürecinde gelişmiştir.Hiyerarşinin orijini,dominasyon ve bu ikisinin olabilir çözünmesi ile ilgili ilk başta adres; materyal olmalı,ayrıca fenomenin gelişiminin ve geri çeviriminin enstitüsyonel,fizyolojik ve hatta ontolojik dakikaları üzerinde durulmalı.



Sosyal ekoloji;eski politik konseptin kesin elementlerini yeniden inşa etmenin ve bu konseptin limitlerini genişletmenin arayışındadır.Klasik söylemlere göre,”etik”; iyi bir hayat ve kendine varma iştigaliysiyse, o zaman “politika” da ortak iyi hayat ve tüm toplumun kendini bulma iştigilalidir. İşte “sosyal ekoloji”, politikayı bu hassasiyette beyan ediyor ve ekolojik terimleri yorumluyor. Bu bağlamda, insanı “politik hayvan” olarak değil, doğanın yeni boyutlarını keşfeden,benliği gelişmiş,toplumun birçok boyutunda yer alabilen,süreçler içinde sivil kararlar alan insan arayışına sürüklüyor.(zoon politikan olmayan)

Sosyal Ekoloji; insancıllığın,ortak yaşamanın, sosyal hayatın her alanındaki ekolojik-sorumlu enstitülerin aciliyetini keşfedecek yollar araştırıyor. Sadece politikayı göz önünde tutmuyor, sosyal interaktifliğin her alanı (üretim, tüketim, insan ilişkileri, aile, çocuk bakımı, eğitim, sanat, haberleşme yolları ,ruhani hayat, ritüel ve kutlamalar, yeniden oluşturma ve uygulama , kooperasyonun resmi olmayan modları)nın esaslı politik krallıklar olmasını öngörüyor. Bunların  her biri sosyal varoluşumuzu, toplumsal bireyselliğimizi daha geniş toplumsal gerçeklikte temelleri bularak geliştirebileceğimiz zorunlu alanlardır. Böyle politik bir konsept; ruhsal ve ölçümselde daha insancıl pratikler, enstitüler (hayat beyan eden,yaratıcı merkezcil olmayan,hiyerarşik olmayan,insan-mekan belirleyici-köklü, grassroot (otkök) tabanlı,pratik olabilirliğin en üst derecesinde uygulanabilen demokrasi) gerektiriyor.

Sosyal Ekoloji geleneği; lokal demokrasinin önemini uzun süredir vurgulamaktadır.Reclus ve Kropotkin’in bunun tarihi hakkında geniş çaplı araştırmaları olmuştur. “Mumford”a göre; komşuluk aktif politik ünite olarak yeniden inşa edilmeli.2 yüzyıl önceki İngiltere (New England) kasabasında olduğu gibi demokrasi üst bir politik ünite olarak yeniden canlanabilir,şayet demokrasi aktive edilirse..Aynı prensipler şehir üzerinde uygulanır ve bölgesel ağ şebekesiyle interrelasyonlar şehir üzerinde kurulabilir ve kentsel birleşim sağlanabilir.

Bu bölgesel demokrasi konsepti lokal demokrasiye (Geddes tarafından da belirtilen ev,komşu ve lokal topluluklardan gelişen bölgesel,genel sosyal ekolojik konsept) dayanıyor.“Bookchin” bu geleneğe sosyal ve politik merkez dışılığı daha spesifik ve elle tutulur bir çizgiyle yorumlayan liberal düşünceleriyle katkıda bulunmuştur. O ve diğer sosyal ekolojistler, toplumun kendi ihtiyaçları konusunda nasıl daha aktif,yaratıcı  ve güçlü vatandaşlık pratiği kazanabileceğinin yollarını göstermişlerdir.Vatandaşlar pratik hayatta  tüm toplumun iyiliği için birleşir ve koordine olursa bu ekolojistlerin önerdiği toplum modeli gerçekleşmiş olur.Toplumun çok taraflı ilişkileri ile spesifik,ekolojik ve biobölgesel milieu yakalanabilir ve politik açıklama başarılabilir.

 Sosyal ekolojistler arasında süregelen tartışma; liberal belediyeciliğin ne kadar geçerli olduğu ve bununla yapılan lokal ve hükümet birleşimli program ve liberal belediyeci federasyonların ayrıcalıklı politikaları(sosyal ekoloji içindeki)dır. Bu ekolojide- Bookchin’in tanımı ile- vatandaşlar ve belediyeci hareket ;çalışan sınıfın tarihsel bir rolü olduğunu ve klasik Marksist teorinin partisini varsayıyor; (ve ikisinin benzer mistik yapısını).Hala şu açıkça görülüyor ki; Belediyeci Program ve Bookchin’in yeni devrim nesnesi, sosyal ekolojik analizin genel yerinden yorum olarak çıkarılamaz;aynı şekilde ekolojik politikanın makul temeli olarak da gösterilemez. Şuna hiç şaşırmamalı ki;sosyal ekolojiden etkilenmiş aktivistlerin çoğu belediyecilik alanına değil;politik,ekonomik ve kültürel krallıklar alanına yönelmeyi, çalışmayı tercih ediyorlar.

 Sosyal Ekoloji; politik formları önemli oldukları ölçüde tanıyor ve o oranda anlam veriyor, ayrıca geniş politik kültürdeki liberal ve toplumsal potansiyellerinin farkına varıyor.Politik kültür; hem tarihsel hem de teorik anlamda daha fundamentaldir  (temelseldir).

Sonuç olarak; söz veren politik bir form tasarlandığında, Sosyal Ekoloji; politik kültürün sınırlayacağı ya da o formdaki potansiyelleri libere edeceği yolları düşünecektir. Meclisin enstitüleri mesela, sadece özgürlüğü teşvik eden potansiyeli barındırmıyor, ayrıca hakiki demokrasiyi, dayanışmayı, şehre ait erdemi barındırıyor. Bunların yanında belli potansiyelde elit jenerasyonu, egotizmi, kişisel karakter otoritesini, güç arayışı içindeki davranışları da içeriyor. Bu gibi tehlikeler sadece prosedürlerden değil, meclisin kendisinden de arındırılıyor.

Ama tüm bunların yanında bir toplum oluşturmakla; kendi kararlarını alan vücutların bulunduğu demokratik kültür (diğer bütün enstitülerde) de oluşturulmuş oluyor. Meclis ve diğer demokrasi organlarının Ekolojik Toplum a yararlı katkıda bulunabilmeleri için yarışçı, agonistik, erkeksil bakış açılarından (-ki bunlar ahlaki yapıyı bozar) temizlenmeleri gerekiyor. Eğer kooperatif bir toplumu (enstitülerinde insan ve doğa sevgisi sembolü olan )ana ifade alırlarsa ;işte o zaman demokratik sözlerinin içini doldurabilirler.     

Barber, “güçlü” demokrasi “ karşılıklı dinleme sanatını besleyerek rakip politikaları dengede tutma girişiminde bulunuyor.” ve hoşgörü sınırlarının üzerinde “demokratik söylevlerin anılarını uyandıran ortak bir hitabet arıyor.” Ki; bu zihinsel şekilde olduğu kadar duygusal olarak da kuşatmalı. Bu tür kaygılar feminist ahlaki grupların yakın zamanki katkılarını tekrarlar nitelikte ki onlar baskın politik ve ahlaki söylevlerin şu zamana kadar tek taraflı görüşleri ve prensipleri vurgulamış ve hissetme ve duyarlılık gerçekliliğini ise ihmal etmiştir. Bu duyguyla, sosyal ekoloji resmi demokrasiden, daha demokratik şekillerin kuruluşuna ve demokratik duyarlılığı arttıran kültürel hareketlere dayalı sağlam demokrasiye geçiş yollarını keşfedecektir.



Yakın zamana ait toplumların ekonomik baskınlığı ve ekonominin her toplumdaki önemi bakış açısıyla bir sosyal ekoloji üretim ve tüketim sistemlerinde sosyal ve ekolojik sorumluluğunda yeni yolların keşfine daha önem vermelidir. Boochkin  “toplumlar birleşmeye güvendikçe ziraati destekledikçe ve toplum ekim yapması” kentsel bankalar kentle ilgili girişimleri finans etmesi ve topraklar satılması” gibi alternatif yolların yapımında katkıları vurgulamıştır. Nasıl kentsel hareketlerin pratik olarak başlatılacağı ile ilgili bir tartışmada , yardımlaşmanın ve kişisel kurulmuş işleri vurgulayan öneriler getirmiştir. O, bir süreç önermiştir ki; bu süreç halkın kar etmeyen girişimlerinin satımı ile ( bu ancak çalışanlar tarafından yönetilebilir) ve küçük çaplı üretici girişimleri için desteğin başlayabileceği süreci öneriyor. O, böyle bir sistemde “ kooperatifler, tarlalar, küçük perakende satışlarının, halkın kontrolü altında kentsel yatırımları ile arttırılabileceği” sonucuna varıyor. Hepsi birlikte düşünüldüğünde, bu tür önerilerin “Yeşil ekonomi” ki; bu ekonomi toplum üzerinde dönüşümlü etki  olabilir.

Boochkin’in politik düşüncesinin en zor yönü  merkezinde baskın ekonomist bir toplumun ahlakiliğinin eleştirisi yatmaktadır ve bir ekolojik toplum yapılandırılmasında  “Dürüst Ekonomi” nin yaratılması için çağrı da bulunuyor. O, böyle bir dürüst ekonomi şu an üstün gelen etik olmayan pazaryerinin yerini alabilecek üretici bir toplumun üzerinde duruyor. Bu üreticilerin bunlar eşit ve adil olmayan ama birbirini destekleyen mallarını ve servislerini değiş tokuş etmek konusunda ortak kanıya vardılar. Böyle bir analiz şunu savunuyor ki şu anki üstün sömürücü ekonomik sistem ve baskın ekonomik kültür ona bağlı olarak elimine edilmeli ve kapital marketin yerini alan ve insanların değiş tokuşun yeni formlarını bulduğu yeni bir sistem yaratılmalı, bu analize göre. Boochkin bu krallığı insanlarca kontrol edilen organize yapıları içeren belediyeci ekonomi olarak görüyor.

En azından günümüzde belediyeci ekonomik sektöre birincil krallık olarak bakılması gerektiğinin nedeni açık değil, birçok alandan ziyade bir alanda belirli ekonomik dönüşüm başlıyabilir geniş spektrumlu kendini yöneten sistmeleri hayal etmek mümkündür. Gelişen kooperatif ekonomik sektöre giren ve sosyal ekolojik değerlerde anlaşan sivil üretici ve küçük ortaklıklarda mümkündür. Dağıtımın güçlü toplumsal prensipleri başarılabilen ihtiyaçla ve şu dereceye kadar orantılı ki, kooperatif ve toplumsal değerler;kompleks,önceden tahmin  edilemeyen tarihsel faktörlerle gelişti.

Bookchin’in önerdiği değişken faza göre küçük işlerin hakları ihlal edilmeyecek,Bookchin’in hedefi tam gelişmiş ve bu gibi işlerin barınmadığı belediyecilik sistemidir.Bu görünürde uzak kalıyor,bu gibi girişimler uzun vadede var olamıyor ;üretimin daha kooperatif formları ve  toplum üyeleri bunları desteklemeyi seçiyor.Yoruma vardırıcı bir kanıt yok ki;bu gibi küçük girişimler zorunlu olarak sömürücü olsun ya da ekolojik ortamda barınamasın.Özellikle bölgesel ekonomideki büyük girişimler demokratik işlerse ,bu gibi küçük sivil girişimlerde ısrar etmek sosyal ekolojik değerlerle bağdaşmaz.Bu olasılık toplumun demokratik olduğu ve sosyal,ekolojik sorumlulukların yararlı parametrelerinin bulunduğu dereceye kadar daha makul görünüyor.Dogmatik göstergeye göre;ekolojik toplumda ekonomik organizasyonun (belediyeci girişim veya başka bir formda) tek formunun barınması tarihsel açıklığın ve sosyal yaratıcılığın ve hayal gücünün (sosyal ekolojinin temeli olarak) beyanıyla bağdaşmıyor.



Sosyal Ekoloji  kendi gelecekteki ekonomik reçetelerinde dogmatik olamıyorsa, günümüzün yoğun, sosyal ve ekonomik krizinin yol açtığı global ve kapital şirketleşmenin baskın yönünü de hesaba açık sözlülükle katmak gerekiyor. Bazı sosyal ekolojistler market ve kapitalizm (bazen ikisini de karıştırarak ) hakkındaki  belirsiz klişeleri tekrar ederken, “sosyal ekolojik analiz” kaçınılmaz bir yorumda sonuçlanıyor. : Şirket gücünün gelişen global baskınlığı bu krizdeki temel kurumsal faktördür. Sivil çalışanlar, yöneticiler, stok sahipleri ne kadar iyi tasarılara sahip olsalar da, büyük şirketler global ekonomik yarışın gerekleri ve organize yapının kısıtlamaları doğrultusunda çalışabilir. Serbest ticaretin pratikte yaygınlık kavramı  arttığı müddetçe, ekolojik olarak iyimser kararlar alıp, işlemler yapan bir şirket makul rakipleri karşısında insafsızca yem olacaktır. Bir tarafta transnasyonel şirketlerin sosyal ve ekolojik olarak daha sorumluluk sahibi olmaları teşvik edilirken, diğer tarafta sosyal ve ekolojik olarak sorumluluk sahibi olmayan yollarda hareket eden rasyonel,kendi ilgi alanlarının gerektirdiği daha güçlü,pragmatik gereksinimler var.Sosyal ekolojiyi;daha sorumluluk sahibi,başarılı kararlar alan yollar ilgilendirir.Bu yollar;bölgesel ve ulusal kuruluşların ayarlaması ,tüketici organizasyonu,işçi organizasyonu,var olan girişimlerin organizasyonel yapılarının dönüşümü, yeni ve ekonomik organizasyonun daha sorumluluk sahibi formlarının oluşturulması ve vatandaşların direkt hareketlerinin değişik formları olabilir.Bu yaklaşımların herhangi birinin verimliliği deneyim ve deneysel olarak belirlenebilir. Kişisel ve kültürel değerlerde değişimin, sivil davranıştaki değişimlerin, düzenleyici yasa çıkarmanın, yapısal, politik ve ekonomik reformun, vatandaşın direk faaliyetinin, istekli birleşmenin, uzun ölçekli dirençli hareketlerin sosyal ve ekolojik dönüşümde (çeşitli tarihsel durumlardaki) rolleri olmadığını kanıtlayan yanıltıcı göstergeler yoktur.

        Tarih vermek için, ekonomik globalizasyonun ve şirket gücünün sosyal ekolojik perspektif tarafından en iyi değerlendirmesi: “Athanasiounun Bölünmüş Gezegeni” : “Zengin ve Fakir’in Ekolojisi”.Athanasiou, sistematik sosyal noktalar ve ekolojik bunalım arasındaki bağlantının nasıl yükselerek ortaya çıktığını gösterir.

Çevresel kriz artan bir şekilde belirginleşiyor.Örneğin O şöyle der:Yakın zamana kadar ‘sadece birkaç radikaller(köktenciler) üçüncü dünyanın uluslarası borcunu bir yeşil sorunu olarak gördüler ve o borç dünyanın ekosistemlerini boğan mali zincirlerdeki ana bağlantı olarak iyi bilinir.’(58)Athannassion insanın ‘hakimiyet araştırmasıdır’ veya ‘büyü veya öl’ ekonomisi hakkında genelleştirmelerin ötesine giden bir sosyal ekolojik analiz modeli sunar.Örneğin IMF’nin ve Dünya Bankası’nın verilen borçların  geri ödenmesinde fakir ülkeler üzerinde ‘Uapısal Uyum Programları’(SAPs) adıyla sosyal ve  ekonomik zorluklara sebep olan programları uygular, ki; bu programlar dar bir ekonomik perpektiften bakıldığında rasyonel görünebilir. SAP programları eğitim, sağlık, ev ve diğer sosyal harcamalarda korkunç bir kesinti yapılmasını talep ederken, tarım, yiyecek ve sosyal hizmetlerde desteklemeyi reddeder, ihracat için üretimi destekler, ticaret engellerini uok eder ve faiz hadlenhi yükseltip düşük ücretleri empoze eder. Sonuç daha rasyonel ve Sünni olarak dengeli bir ekonomidir, fakat bu uygulamada yoksulluk artar, bir çok insan için hayat standartı azalır ve çevresel bozulma yakıt ihracat odaklı üretime doğru hızlanır.

Globalleşme olayı açık olarak, ülkeler arası kapital, devlet, teknolojik sistem ve yakın karşılıklı ilişki içinde olan sosyal ve ekolojik krizler arasında ilişkiyi gösterir.


Sosyal ekolojideki gelecek araştırması değinilen bu konuların, global ekonomi, politika ve teknolojik sistemler ile ilgili soruların cevaplanması ve bunların sosyal ve ekonomik sonuçlarının detaylı olarak incelenmesini içerecektir. Sosyal ekolojinin teoriksel çerçevesi, deneye dayalı bu çalışmaların birleştirilmesinden dolayı, daha zenginleşecek ve daha fazla anlaşılır olacaktır. Aynı zamanda sosyal ekolojinin toplumsal bölgecilik konusundaki teoriksel görüşü Geddes’in bölgesel araştırma geleneğindeki deneysel projelerin çoğaltılması yoluyla zenginleştirilecek ve daha kararlı olması sağlanacaktır. Onun politik ve ekonomik teorisi, delili ekolojik ve toplumsal organizasyon ve sosyal pratikteki devamlı deneylerinden özümsendiğinden dolayı değiştirilecektir.

Sosyal ekoloji şu anda hızlı bir değişim, kendini ifade etme ve teoriksel ufkun genişlemesi safhasındadır. Sosyal ekoloji teoriksel canlılığının ve pratiksel ilişkisini tehdit eden dogmatik eğilimlerden ve kendisini diğer çevre felsefelerine karşıtlık içinde tanımlayan bağnaz bir darlıktan kaçma süreci içindedir. O ekolojilelerin karşılıklı mücadelelerinden geri durmaya ve fakat kendi teoriksel gelişimi ve diğer felsefelerle yaratıcı diyolog içinde olarak ileri hareket etmeye hazırdır. (59) O, şimdi bir holistik ve diyalektiksel felsefe olarak kendi potansiyelini fark etme durumundadır. Bu felsefe, büyüme için daha geniş samimilik ve fırsat ara, deneyimsel araştırma ve teoriksel ifadenin daha yeterli sentezine doğru çalışır, artma yönünde olan kapsamlı teoriksel anlama gücüne ulaşır, ve ifade etme rehberliğini  sunan ve tecrübe gerçeği ile rehberliğe açık kalan, yaratıcı sosyal pratiğe diyalektiksel bir ilişki içinde olmak için mücadele verir.

Sosyal ekoloji projesi, global ekolojide krizin ve insan toplumundaki bağların bozulmasıyla gün geçtikçe daha çok fark edilmesiyle hız kazanacaktır, fakat, proje, olumlu ekoloji inancı, insan sevgisi, Dünya’dan değişik hayat gösterilmeleri ve varlığın esrarengizliği ile hareketlenecek ve etkilenecektir. Aynı zamanda insan sınırlarının ve trajik tarih boyutlarının kabulü öğrenilecek ve sığ gelişmecilik kökten değişik hayalcilik ve Promethean kahramanlık görüntülerinden vazgeçilecektir. Daha çok insan topluluğu görüntüsünde umut bulacaktır; kişi, fertler, nesneler ve tabiat hakimiyeti araştırmasından arınmış ve daha geniş hayat topluluğunun yararına katkıda bulunarak ve katılarak fayda görecektir. Sosyal ekoloji, bu görüşü takip ederek en derin anlamını fark eder.—john-clark

January 4, 2010 Posted by | anti-kapitalizm, ekolojist akımlar, ozyonetim, sistem karsitligi, somuru / tahakkum | Leave a comment


%d bloggers like this: